Okul öncesi dönemde öz yeterlik konusunun bibliyometrik analizi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İnönü Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Okul Öncesi Eğitimi (Yl), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: OKAN FIRAT
Danışman: Serpil Pekdoğan
Özet:Bu çalışmanın amacı, öz yeterlik kavramının okul öncesi dönemdeki yeri hakkındaki bilgiyi araştırmaktır. Bu amaç doğrultusunda, araştırmada bibliyometrik metodoloji kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini Web of Science (WoS) veri tabanına ait toplamda, 52 tane kendini tekrarlamayan yayın belirlemiştir. Çalışmalar Web of Science (WoS) veri tabanına ait veriler kullanılarak bibliyometrik analiz yöntemi uygulanarak belirlenmiştir. WoS Core Collection veritabanında, araştırmacı ve alan uzmanları tarafından berlierlenen "preschool", "earlychildhood", "self-efficacy" konu başlıkları kullanılarak bir erişim alanı oluşturulmuştur. "Science citation index expanded (SCI-EXPANDED)", "Social Sciences Citation Index (SSCI)" ve "Emerging Sources Citation Index (ESCI)" indekslerinde taranan yayınlar dikkate alınmıştır. Ayrıca, ilgili araştırma alanlarında indekslenen "Makale" türündeki yayınlar manuel olarak seçilmiştir. Toplamda, analiz için 52 tane kendini tekrarlamayan yayın belirlenmiştir. Araştırmanın analizleri R.4.1 programı üzerinden yürütülmüştür. 52 çalışmanın en çok yapıldığı dergi Early Child Development and Care dergisidir. Çalışmaların son 3 yılda daha sık olarak yapılmaya başladığı ve bu çalışmaların ise Early Child Development and Care dergisinde yer aldığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu alanda en fazla çalışmayı Jan Henning Ehm' in yaptığı sonucuna ulaşılmıştır. En çok çalışma yapan Jan Henning Ehm 'in 4 çalışması bulunmaktadır. Bu çalışmaları ise 2019, 2021 ve 2023 yıllarında gerçekleşmiştir. En fazla çalışmayı yapan yazarların Free Unıv Berlın de çalıştığı görülmektedir. İlgili yazarların toplamda 24 ülkeden yer aldığı en fazla ise Çin'de bulundukları görülmektedir. En çok çalışmanın Çinde 39 tane olduğu, daha sonra ise Almanya da 29 tane, Amerika da 25 tane ve ülkemiz de ise 14 tane yazarın bu konuda çalışmalarda yer aldığı görülmektedir. En çok atıf alan ülkenin Amerika olduğu ve yıllık ortalama 44,70 atıf aldığı gözlemlenmektedir. En fazla kalite kelimesinin ortaya çıktığı görülmektedir. Wos' da en etkili olan kelimenin inanışlar (beliefs) olduğu daha sonra ise diğer kelimelerle hem etkili bağ kuran hem de yakınlık gösteren kelimenin ise deneyim (experience) olduğu görülmektedir. Ağ yapısında inanış, davranış ve kalite gibi kavramların ön planda yer aldığı görülmektedir. Yazarların tercih ettiği anahtar kelimelere göre verilen ağ yapısında temelde öz yeterlik (self-efficacy) yer almaktadır. Başıklarda geçen kelimelere göre en çok kelimenin şekilde de görüldüğü gibi öz yeterlik olduğu ve toplamda 210 ilişki görülmektedir. Özetlere göre toplamda 6 büyük küme elde edilmiştir. Bu kümelerden en büyüğü 164 ilişki içeren okulöncesi öğretmenleri (preschool teachers) kümesidir. Anahtar kelimeler 2006-2018 yılları arasında daha çok ergenlik(adolescent), inanışlar(beliefs), obezite(obesity), eğitim(education) ve kestiriciler(predictors) gibi kelimelerde yığılma gösterirken bu kelimeler yerini 2019 yılından sonra farklı kelimelere dönüştürmüştür. Özellikle inanışlar, obezite ve eğitim kavramlarının daha çok davranışlara evrildiği görülmüştür yani bu kavramlar anahtar kelimeler olarak yerini davranış kelimesine bırakmıştır. Yazılan makalelerin atıf analizien entelektüel, en öne çıkan makaleleri göstermektedir. Bu analiz ele alınan makalelerin kaynakçalarından yola çıkarak elde edilmektedir. Bu ağ analizi çalışılan okulöncesi dönemde öz yeterlik konusunda yapılmış makalelerde yer alan kaynakçalarda olmazsa olmaz olan makaleleri göstermektedir. Dolayısı ile Bandura (1996), Ying (2010) yılındaki makaleler okulöncesi dönemde öz yeterlik kavramını inceleyen araştırmacılar için ele alınması gereken makalelerdir. En fazla bu konuda çalışma yapmış ülkelerin Amerika, Çin ve Almanya olduğu görünmekte olup kırmızı kümede birbirleri ile işbirliği yapan ülkeler arasında Meksika ve Arap Emirliklerinin olduğu da görülmektedir. Avrupa da ise Almanya, Avusturya ve Norveç in daha işbirliği içinde olduğu, Arabistan ve Mısırda yapılan çalışmalarında birbirleri ile işbirliği içinde olduğu görülmektedir. Kuruluşlara göre işbirliği incelendiğinde yazarların daha çok birlikte çalıştığı kurumlar arasındaki ilişkiler ortaya çıkmaktadır. Ülkemizde ise bu konuda ortak çalışan yazarların Marmara, Selçuk ve Pamukkale Üniversitesi'nde çalıştıkları görülmektedir. Özellikle kırmızı kümede ve mavi kümede yer alan kuruluşlarında birbirleri ile işbirliği içinde olduğu görülmektedir. İşbirliği ağının ülkeler arası çalışmalarını gösteren haritada da önemli olan ağın Amerika ile Çin arasında olduğu görülmektedir. Ayrıca diğer ülkeler arasındaki işbirliği de daha ince bir bağ ile gösterilmiştir. Anahtar Sözcükler: okul öncesi, öz yeterlik, öğretmen, aile.