Polidentat karben öncüllerinin sentezi ve özellikleri

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İnönü Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Kimya Mühendisliği (Dr), Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2014

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ÖZNUR DOĞAN

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): İSMAİL ÖZDEMİR

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

İlk kararlı karbenin sentezini takiben N-heterosiklik karben öncülleri ve bu ligantların metal kompleksleri organometalik kimya ve katalizde etkin bir çalışma alanı oluşturmuştur. N-heterosiklik karben öncüllerinin mono ve bidentat türleri literatürde yaygın bir şekilde yer almaktadır. Bu bileşikler C-C bağ oluşum reaksiyonları, olefin metatezi, hidrosilasyon, hidroformilasyon ve C-H aktivasyonu gibi bir çok reaksiyonda kullanılmaktadır. Polidentat karben öncülleri literatürde sahip oldukları özellikler dolayısıyla son zamanlarda artan bir ilgi görmektedir. Bu N-heterosiklik karben öncülleri ve bu karben öncüllerinden sentezlenen geçiş metal kompleksleri küçük molekül aktivasyonu, C-H aktivasyonu, C-C eşleşme reaksiyonları, hidrosilasyon ve alkilasyon gibi birçok reaksiyonda yüksek katalitik aktivite göstermektedir. Ayrıca kelat etkileri, katalitik tepkimelerde istenmeyen yan ürünlerin oluşumunu engellemeleri gibi özellikleri polidentat karbenlere olan ilgiyi de arttırmıştır. Bu nedenle bu çalışmada benzimidazol ve imidazolin çekirdeği içeren tetrakis ve heksakis azolyum tuzları sentezlenmiştir. Bulunan sonuçlar dört başlıkta özetlenebilir; 1) N-sübstitüye benzimidazol ve imidazolin bileşiklerinden tetrakis ve heksakis azolyum tuzları hazırlanmıştır. Bu bileşiklerin yapıları uygun spektroskopik yöntemlerle aydınlatılmıştır. 2) Sentezlenen azolyum tuzlarının Pd(OAc)2 varlığında in situ yöntemle Suzuki tepkimesindeki katalitik aktiviteleri incelenmiştir. 3) Sentezlenen azolyum tuzlarının Pd(OAc)2 varlığında in situ yöntemle Heck tepkimesindeki katalitik aktiviteleri incelenmiştir. 4) Sentezlenen azolyum tuzlarının Pd(OAc)2 varlığında in situ yöntemle heteroaromatik türlerin arilasyonundaki katalitik aktiviteleri incelenmiştir.