Sporcuların enerji içeceği tüketim davranışları ve risk alma tutumlarının incelenmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İnönü Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Beden Eğitimi Ve Spor, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: YASEMİN GÜMÜŞKAYA

Danışman: Serkan Düz

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Bu araştırmanın amacı Malatya ilindeki amatör sporcuların enerji içeceği (Eİ) tüketim davranışları ve risk alma tutumlarının incelenmesidir. Materyal ve metot: Kesitsel tipteki betimsel araştırmanın evrenini Malatya Gençlik ve Spor İl Müdürlüğüne bağlı spor tesislerinde eğitim alan 873 amatör sporcu oluştururken, örneklemi aynı tesislerde eğitim alan ve araştırmaya katılmaya gönüllü olan 18-23 yaş arasındaki amatör sporculardan rastgele yöntemle seçilmiş toplam 399 katılımcı oluşturdu. Katılımcıların Eİ tüketim davranışları standart ve önceden test edilmiş bir anketle, risk alma tutumları ise Gullone ve Arkadaşları tarafından geliştirilen ve Kıran tarafından Türkçeye uyarlanan Ergenlerde Risk Alma Ölçeği ile değerlendirildi. Normallik dağılımları Shapiro Wilk's ve Levene testleri ile sınanan verilerin analizinde Mann Whitney-U ve Kruskal Wallis-H testleri kullanıldı. Bulgular: Araştırma sonucunda katılımcıların %69.9'unun Eİ kullandığı, araştırmaya katılan katılımcıların %39.8'inin kadın olduğu, %42.4'ünün kutu üzerindeki yazıları okumadığı, %53.4'nün Eİ'yi ilk kez ortaokulda denediği, %30.5'inin enerjik hissettirdiğ ve %25'inin de egzersiz performansını artırdığı için Eİ kullandığı, %53'ünün de yorgunken kullandığı anlaşıldı. Katılımcıların %53.4'ünün bakanlık onayını kontrol etmediği ve Eİ kullanmayan katılımcıların da %45.8'inin sağlıksız olmasından dolayı Eİ kullanmadıkları ortaya çıktı. Ayrıca, katılımcıların cinsiyeti, uyku düzeni, bağımlılık durumu, kronik hastalık durumu, antrenman sıklığı, Eİ ile sporcu içeceği arasındaki farkı bilme, Eİ tüketim zamanı, Eİ hakkındaki düşünce, Eİ'nin en çok tüketildiği yer ve sağlık üzerindeki olumsuz etkilerini bilme durumları ile risk alma düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğu tespit edilmiştir. Sonuç: Araştırma sonucunda sporcuların büyük bir çoğunluğunun Eİ tükettiği, Eİ ve sporcu içeceği arasındaki farkı bilmediği, Eİ bilgi düzeylerinin yetersiz olduğu ve bilinçsiz Eİ kullanıldıkları görülmüştür.