Carthamus tinctorius L. (Aspir) bitkisinde eksojen salisilik asit ve melatoninin bakır (Cu) stresine karşı verdiği bazı fizyolojik ve biyokimyasal cevaplar

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İnönü Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Biyoloji Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: AYŞEGÜL EGREK

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Emel Yiğit

Eş Danışman: Gülçin Beker Akbulut

Özet:

Ağır metaller doğada çok yüksek miktarda bulunduğunda birçok organizma üzerinde olumsuz etkilere neden olmaktadır. Bu araştırmada, eksojen olarak uygulanan salisilik asit ve melatoninin bakır stresine maruz bırakılan Carthamus tinctorius L. bitkisinde bazı biyokimyasal ve fizyolojik cevaplar üzerindeki etkileri değerlendirildi. Bu amaçla C. tinctorius L. tohumlarına ekim öncesi ayrı ayrı 0.5 mM salisilik asit (SA) ve 100 mM melatonin (MT) uygulandı. Çimlenme sonrası bitkiler 21. günde 5 mM ve 10 mM konsantrasyonlarında CuSO4 stresine maruz bırakıldı. Bu gruplarda 1., 3. ve 5. günlerde; fotosentetik pigment sistemi, SOD, CAT, GST, GR, GSH, askorbik asit, H2O2, MDA ve Cu içeriğindeki değişimler karşılaştırmalı olarak incelendi. Çimlenme sonrası CuSO4 uygulanan gruplarda pigment içeriği 1., 3. ve 5. günlerde azalırken SA ve MT uygulanan gruplarda artış gösterdi. SOD, CAT, GST, GR enzim aktiviteleri ile GSH ve askorbik asit içeriği CuSO4 uygulanan gruplarda 1., 3. ve 5. günlerde değişkenlik gösterirken, SA ve MT uygulanan gruplarda ise günlere bağlı olarak artış gösterdi. H2O2 aktivitesinde çimlenme sonrası CuSO4 uygulanan gruplarda 1., 3. ve 5. günlerde önemli oranda artış gözlenirken SA ve MT'nin H2O2 artışını baskılandığı saptandı. Çimlenme sonrası CuSO4 uygulanan gruplarda, malondialdehid (MDA) içeriği genel olarak 1., 3. ve 5. günlerde artış gösterirken SA ve MT uygulaması ile MDA içeriğindeki düşüş dikkat çekti. Bakır içeriğindeki değişimlerde MT ve SA uygulanan gruplarda sadece CuSO4 uygulanan gruplara göre düşüş saptandı. MT grubunda bakırın alınımının daha iyi baskılandığı saptandı. Bulgularımız MT ve SA'nın bakır stresine maruz bırakılan C. tinctorius'da oluşan oksidatif strese karşı savunmada önemli düzeyde etkili olduğunu göstermektedir.