Bazı kayısı çeşitlerinin farklı kanser hücrelerinde endoplazmik retikulum stresi üzerindeki etkinliğinin araştırılması
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İnönü Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: CANBOLAT GÜRSES
Danışman: Muhittin Yürekli
Özet:Yüksek besin değeri ve fonksiyonel gıda bileşenleri açısından oldukça zengin olan kayısı meyvesi, Malatya bölgesinde en çok üretilen meyve olup önemli bir ihraç ürünüdür. Raf ömrü oldukça kısa olan kayısı, mevcut rengini muhafaza etmek ve raf ömrünü arttırmak amacıyla kükürtleme işlemine tabi tutulmaktadır. Kükürtleme işleminin avantajlarına karşın, yüksek kükürt düzeyinin sağlık açısından riskler oluşturabileceği ile ilgili kaygılar mevcuttur. Ökaryot hücrelerdeki sitoplazmik organellerin en büyüklerinden biri olan endoplazmik retikulum; kalsiyum depolama, detoksifikasyon, lipit sentezi ve protein katlanması gibi önemli görevlere sahiptir. Proteinler, endoplazmik retikulumda doğru şekilde katlanarak son hedeflerine ulaşmak üzere bu organelden ayrılmaktadırlar. Günümüzde görülme sıklığı her geçen gün artan diyabet, obezite, Alzheimer ve kanser gibi pek çok hastalığın yanlış katlanan proteinlerle ilişkili olduğu düşünüldüğü için endoplazmik retikulum organeli aslında tüm bu hastalıkların merkezindedir. Bu doktora tezi kapsamında, Prunus armeniaca L. Cv. "Hacıhaliloğlu" ve "Kabaaşı" kayısı çeşitlerinin hem gün kurusu olarak hem de kükürtlenmiş olarak kurutulmuş metanol ekstraktlarının sitotoksik, morfolojik ve hücre göçü özellikleri, MCF-7 (insan meme kanseri) ve HCT116 (insan kolon kanseri) hücre hatları üzerinde in vitro olarak incelenmiştir. Çalışmada endoplazmik retikulum stresi oluşturulmasında Thapsigargin kullanılmıştır. Elde edilen MTT testi sonucuna göre, Hacıhaliloğlu Gün Kurusu, Hacıhaliloğlu Kükürtlü, Kabaaşı Gün Kurusu ve Kabaaşı Kükürtlü çeşitlerinin IC50 değerleri MCF-7 hücre hattı üzerinde 24 saat için sırasıyla 60.16, 95.47, 56.32, 108.99 mg/mL ve HCT116 hücre hattı üzerinde 24 saat için sırasıyla 79.97, 110.11, 74.94, 117.77 mg/mL bulunmuştur. Akridin turuncusu ve etidyum bromür boyama yönteminde uygulanan IC50 kayısı konsantrasyon değerlerine ait floresans mikroskop görüntüleri ile IC50 belirlemeye yönelik yapılan MTT testi sonucunda invert mikroskopla çekilen hücre fotoğrafları tamamen tutarlıdır. Yara iyileşme testiyle gerçekleştirilen hücre göçü deneyi sonucuna göre, MCF-7 hücre hattında kontrolün dışında Thapsigargin uygulanmış Kabaaşı Gün Kurusu çeşidinde %9.60 olarak en çok hücre göçü meydana gelmiştir. HCT116 hücre hattında ise kontrolün dışında Thapsigargin uygulanmış Hacıhaliloğlu Gün Kurusu çeşidinde %41.54 olarak en çok hücre göçü meydana gelmiştir. MCF-7 hücrelerine yönelik ELISA sonuçları incelendiğinde, ATF6 proteini açısından MCF-7 Kontrol grubu diğer tüm gruplardan ortalama olarak daha yüksek değerdedir. Elde edilen ELISA sonuçlarından, MCF-7 ve HCT116 hücrelerinde CHOP proteinine rastlanmamıştır. Endoplazmik retikulum stresinde bir başka yolakta yer alan XBP1 proteini açısından ise HCT116 Kontrol grubu diğer tüm gruplardan çok daha yüksek değerdedir (p<0.05).