Okul öncesi dönem çocuklarına yönelik okula hazırlık ölçeği öğretmen formu geliştirme çalışması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İnönü Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, TEMEL EĞİTİM ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YEKBUN IRMAK ÇETİNER
Danışman: Serpil Pekdoğan
Özet:Bu çalışmanın amacı, okul öncesi eğitim alan çocukların okula hazırlık düzeylerini belirlemek amacıyla okula hazırlık ölçeğinin geliştirilmesidir. Geliştirilen okul öncesi dönem çocuklarına yönelik okula hazırlık ölçeğinin geçerliği ve güvenirliğini belirlemek amacıyla alt problemler belirlenmiştir. Ölçek geliştirme süreci aşamaları izlenmiştir. Taslak ölçek formunun hazırlamak amacıyla alanyazında taramalar yapılmış, 80 maddelik madde havuzu oluşturulmuştur. 80 maddelik ölçek formu 350 öğrenci için okul öncesi öğretmenleri tarafından doldurulmuştur. Maddeler arası korelasyon incelenmiş olup, sonuçları yüksek olan ve 2 alan uzmanı, 1 ölçme uzmanı ve 1 Türkçe dil uzmanı görüşleri doğrultusunda benzeşik olduğuna karar verilen 20 madde veri grubundan çıkarılmış olup, analiz çalışmalarına devam edilmiştir. Çıkarılan maddeler sonrası korelasyon değerlerinin 0,90'nın altında olduğu görülmüştür. Elde edilen verilerin açımlayıcı faktör analizine (AFA) uygunluğunu belirlemek amacıyla örneklemin yeterliliğinin incelenmesi için Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) ve yapının faktörlenebilirliğini incelemek amacıyla Bartlett`s Küresellik (BS) Testi yapılmıştır. Yapılan analiz sonucunda KMO değerinin 0.977 olduğu, BS değerinin 𝜒²(3160) = 63365.78, p<.001 olması elde edilen verilerin AFA açısından uygun olduğu ve ölçeklenebilir bir yapı olduğunu göstermektedir. Yapı için geçerli olan katsayılar aralığında olan uyum indeksleri sonucunda bilişsel alan, sosyal-duygusal alan, fiziksel ve öz bakım alanı, dil alanı, güvenlik alanı boyutlarını kapsayan 47 madde ve 5 boyuttan oluşan "Okul Öncesi Dönem Çocuklarına Yönelik Okula Hazırlık Ölçeği Öğretmen Formu" ölçek formu elde edilmiştir. Okul öncesi dönem çocuklarına yönelik geliştirilen ölçme aracının güvenirlik çalışmaları analiz edilirken yarılama güvenirliği, iç tutarlılık katsayıları, Guttman Lambda katsayısı hesaplanmıştır. Güvenirliğin belirlenmesi amacıyla yapılan analizlerde elde edilen en düşük değerin 0,90 olduğu görülmektedir. Guttman Lambda yöntemiyle yapılan güvenirlik analizlerinde ise 0,92 ile 0,98 arasında değer aldığı görülmektedir. Okul öncesi dönem çocuklarına yönelik okula hazırlık ölçeğinin geçerlilik ve güvenilirliği analiz edilip elde edilen bulgular değerlendirildiğinde, geliştirilen ölçeğin çocukların okula hazır olma düzeyini belirlemede geçerli ve güvenilir bir veri toplama aracı olarak kullanılabileceği görülmüştür. Yapılan çalışmanın sonucunda geliştirilen ölçme aracının alan yazına katkı sağlayacağı, bundan sonraki çalışmalara katkı sağlayacağı söylenebilmektedir. Araştırmadan elde edilen bulgularla çocuğun yaşıyla okula hazır olma düzeyi arasında anlamlı farklılık olmadığı, toplam puanlarda çocuğun cinsiyetine göre farklılık olduğu görülmüştür. Araştırma sonucunda sosyo-ekonomik düzeyi arttıkça elde edilen puanların arttığı görülmüştür. Annenin eğitim durumu fiziksel ve öz bakım alanında anlamlı farklılık oluştururken, babanın eğitim durumu anlamlı bir farklılık oluşturmamaktadır. Demografik değişkenlerin çocuğun okula hazır olma durumlarına yönelik etkileri ölçeğin ülke genelinde uygulanmasıyla daha detaylı incelenebilir. Anahtar Sözcükler: okul öncesi eğitim, okula hazırlık, hazır bulunuşluk, ölçek geliştirme