Ferîdüddîn-i Attâr'ın Tamâmî-i Esâmî adlı eserinin Türkçe tercümeleri (İnceleme-metin-sözlük-dizin)

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İnönü Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İSLAM TARİHİ VE SANATLARI ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ÖMER FARUK BİLGİN

Danışman: MEHMET KORKUT ÇEÇEN

Özet:

Tasavvufi duyuşu ifade eden rumuzlar divan şiirini ve şairini besleyen temel kaynaklardandır. Divan şairi sıklıkla başvurduğu ve bir motif olarak şiirinde yer verdiği tasavvufi mefhumları Farisi üstatların şiirlerini okuyarak öğrenmiş ve bu remizleri kullanırken o şairlere öykünmüştür. Divan şiirinin filizlenmeye başladığı XII-XIV. asırlarda hatırı sayılır bir edebi birikimi haiz olmayan Türkler güçlü bir edebiyat birikimine sahip olan Farisilerden ilham almış ve Farsça muteber eserleri Türkçeye kazandırmaya gayret etmişlerdir. Bunun tabii bir neticesi olarak Farsça eserlerin Türkçe tercümelerinden zaman içinde geniş bir literatür meydana gelmiş ve bu, divan şairinin asırlar boyunca beslendiği mühim bir kaynağı teşkil etmiştir. Giriş ve üç ana bölümden müteşekkil olan "Ferîdüddîn-i Attâr'ın Tamâmî-i Esâmî Adlı Eserinin Türkçe Tercümeleri (İnceleme-Metin-Sözlük-Dizin) adlı çalışmamızın giriş bölümünde tez hakkında bazı umumi bilgiler aktarıldıktan sonra klasik dönem Türk edebiyatında Attâr tercümeleriyle alakalı genel bilgiler verilmiş; birinci bölümde Tamâmî-i Esâmî adlı eser tanıtılmış ve içerik bakımından Türkçe tercümeleriyle mukayese edilmiş; ikinci bölümde Tamâmî-i Esâmî'nin "Reşâdü'l-Meâd, Miftâhu'l-Ebrâr u Misbâhu'l-Envâr, Istılâhât-ı Mesnevî, Miftâhu'l-Esrâr u Misbâhu'l-Envâr" gibi farklı adları olan Türkçe tercümeleri incelenmiş; üçüncü bölümde tercümelerin nüsha tavsifi yapılmış ve tenkitli metni verilmiş; son olarak da eserde şerh edilen tasavvufi kavramların Tamâmî-i Esâmî'de yer alan kelime şerhlerinden hareketle lügatı hazırlanmış ve bu kavramları kapsayan bir dizin eklenmiştir.