Adnî Divanı - inceleme (42-94. gazeller)

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İnönü Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İSLAM TARİHİ VE SANATLARI ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ZEYNEP UYGUR

Danışman: MEHMET KORKUT ÇEÇEN

Özet:

Bu çalışma XV. yüzyıldaki önemli devlet adamlarından ve şairlerinden olan Adnî'nin Türkçe Divanı'nda yer alan elli iki adet gazelinin şerhinden oluşmaktadır. Asıl ismi Mahmut olan Adnî, Fatih Sultan Mehmet döneminde vezirlik ve sadrazamlık gibi önemli görevlerde bulunmuştur. Türk dili tarihi açısından geçiş dönemi sayılabilecek bir zaman diliminde yaşamış olan Adnî, sade ve içten tarzıyla öne çıkmaktadır. Bu çalışmada Adnî'nin Türk edebiyatı tarihindeki yerinin, sanat anlayışının ve edebî yönünün daha iyi anlaşılabilmesi amaçlanmıştır. Çalışma iki bölüm ve sonuç kısmından müteşekkildir. İlk bölümde Adnî'nin, sanatı ve eserleri üzerinde durulmuştur. Çalışmanın asıl kısmını oluşturan ikinci bölümde ise divanda yer alan elli iki gazel şerh edilmeye çalışılmıştır. Ele alınan bu gazellerin şerhinde klasik şerh yöntemine başvurulmuştur. Bu yönteme göre beyitler, öncelikle günümüz Türkçesine göre düzyazıya aktarılmış, ardından da ilgili beyitlerin şerhine geçilmiştir. Açıklamalarda yer alan sözcüklerin ise divan şiiri geleneği içerisindeki mecazi anlamları aktarılmıştır. Yine bu anlamlardan yola çıkılarak şairin vurguladıkları edebî sanatlar ve gelenek bağlamında açıklanmaya çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Adnî, Divan Şiiri, Gazel, Mahmut Paşa, Şerh