Türk Sosyoloji Tarihinde Sosyal Bilim Ekolü

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İnönü Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyoloji (Dr), Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2014

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: İlyas Sucu

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): HACI BAYRAM KAÇMAZOĞLU

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

'Sosyal Bilim' Ekolü, Frédéric Le Play tarafından kurulan, Fransa'nın devrim sonrası yaşadığı toplumsal buhranlara ve devrim döngüsüne son vermek amacı güden bir sosyoloji anlayışıdır. Muhafazakâr bir düşün sistemiyle çerçevelenen bu anlayış, aynı zamanda pozitivist bilgi yaklaşımını benimsemiş ve sosyal fenomenleri bilimsel bir tarzda ele almıştır. Geliştirdiği monografi tekniğiyle aile araştırmaları yapmış ve mikro-ölçekli bu alana-dönük araştırmalardan yola çıkarak bir aile ve toplum sınıflandırması geliştirmiştir. Makro ölçekte tüm tarihi ve toplumu açıklama iddiasında olan ve coğrafyanın belirleyiciliğinin etkin olduğu bu sınıflamada, Anglo-Sakson toplum ve siyaset tipi övgüsü açıkça görülmektedir. Adem-i merkeziyetçi bir yönetim, bireylerin kişisel girişkenliklerinin desteklenmesi, özel mülkiyetin korunması gibi önceliklerinin yanı sıra ekol, toplumun evrimci tarzda dönüşümünü savunmakta, ortaya çıkardıkları bilimsel verilerin sosyal reforma kaynaklık etmesini önemsemektedir. Le Play sonrası birçok kuramcı ve uygulayıcı tarafından sürdürülen ekolün sosyoloji anlayış, yöntem ve tekniği; sosyoloji alt dallarının gelişmesinde ve alan araştırmalarının çeşitlenmesinde oldukça önemli bir yere sahiptir. Ülkemizde Prens Sabahaddin tarafından temsil edilen ekolün sosyoloji anlayışı, kendisine hem sosyoloji de hem de siyasette yer bulmuştur. Ekolün sosyoloji anlayışından bir siyasi program ortaya çıkaran Prens Sabahaddin, bu sayede ülkemizde hem Türk sosyolojisinin hem de Türk siyasetinin önemli bir kişiliği haline gelmiştir. Ekolün sosyolojik anlayış, yöntem ve tekniği, Prens Sabahaddin'den sonra Mehmet Ali Şevki Sevündük, Selahaddin Demirkan ve Tahsin Demiray gibi sosyologlarca sürdürülmüştür. Ayrıca akademiden birçok sosyolog tarafından da ekolün konu alanları ve tekniğine ilgi duyulmuştur. Ekol ayrıca alana-dönük uygulamalı sosyoloji konusunda da ülkemizde bir çığır açmıştır. Bu tezde de, 'Sosyal Bilim' Ekolü'nün Türk sosyoloji ve siyasetindeki yeri ve önemi bir bütün olarak ele alınmıştır. Ekolün düşünsel kaynaklarıyla olan irtibatı, Türk toplum gerçeğine ve sorunlarına yaklaşımları, getirdikleri öneriler, yaptıkları alan araştırmaları ve tüm bunların siyasetteki karşılığı incelenmiş ve tartışılmıştır. Anahtar Sözcükler: Adem-i Merkeziyet, Teşebbüs-ü Şahsi, İlm-i İçtima, Uygulamalı Sosyoloji, Siyaset Sosyolojisi, Liberalizm.