Türkiye’de Yayılış Gösteren Cirsium Mill. Sect. Cirsium Türleri Üzerinde Karşılaştırmalı Morfolojik Araştırmalar
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İnönü Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2010
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Serkan KÖSTEKCİ
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): TURAN ARABACI
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma Türkiye'de yayılış gösteren Cirsium Mill. sect. Cirsium (Asteraceae) türlerinin karşılaştırmalı olarak morfolojik analizlerini içermektedir. Çalışma kapsamında 17 tür (22 takson) morfolojik olarak incelenmiştir. Türlerin ilgili kaynaklarda yer alan betimleri genişletilmiştir. Ayırt edici öneme sahip karakterlerin çizimleri yapılmıştır. Ayrıca türlerin ülkemizdeki yayılışlarını gösteren haritalar hazırlanmıştır.Türlerden 16'sı (21 takson) aken özellikleri bakımından morfolojik ve mikromorfolojik olarak incelenmiştir. Mikromorfolojik çalışmalar için taramalı elektron mikroskobu ile (SEM) farklı büyüklüklerde aken görüntüleri elde edilmiş ve üzerinde incelemeler yapılmıştır. Çalışılan Cirsium taksonları aken yüzey özelliklerine göre merdiven şeklinde, boyuna yollu, oluklu, boyuna yollu-çukurlu, çukurlu, ağsı-çukurlu, ağımsı ve çift ağımsı olmak üzere 8 Tip'e ayrılmıştır.Türlerin gövde yaprağı ve kapitulum yapılarının morfolojik ve mikromorfolojik özelliklerine dayalı sayısal bir çalışma yapılmış ve türlerin benzerlik ilişkilerini belirleyen fenogramlar elde edilmiştir. Sayısal çalışmalar için toplam 59 karakter (26 nitel, 33 nicel) değerlendirilmiştir. Bu karakterlerden 14'ü yaprak, 45'i ise kapitulumla ilgili özellikleri içermektedir. Ayrıca, Cirsium aggregatum Ledeb. (sect. Epitrachys), Picnomon acarna (L.) Cass. ve Silybum marianum (L.) Gaertn. türleri de dış grup olarak sayısal çalışmalara dahil edilmiştir.Yapılan çalışmalar sonucunda aken makro ve mikro morfolojilerinin taksonlar arasında önemli bir ayırt edici karakter olduğu saptanmıştır.Elde edilen fenogramlara göre taksonlar genelde 5 grup altında toplanmıştır. C. rhizocephalum s.l., C. echinus, C. simplex subsp. armenum ve C. frickii diğer taksonlardan uzak olan kollarda, diğer taksonlar ise morfolojik olarak benzer oldukları taksonlarla yan yana yer almıştır. Tür altı taksonlar ise genellikle birbirine yakın kollarda dağılım göstermişlerdir.Morfometrik analizler UPGMA metodu ile yapılmıştır. Çalışılan örnekler Balıkesir Üniversitesi ve İnönü Üniversitesi (INU) herbaryumlarında saklanmaktadır.ANAHTAR KELİMELER: Aken mikromorfolojisi, Asteraceae, Cirsium, sayısal analiz, sect.Cirsium.