BAHRÎ MEMLÛKLERİ DÖNEMİ BÎRE/ BİRECİK (1250-1382)

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İnönü Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, TARİH ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ALİ FIRAT

Danışman: Murat Zengin

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Fırat Nehri üzerinde yer alan Bîre şehri, ilkçağlardan itibaren jeo-stratejik öneme haiz bir yer olmuştur. Sahip olduğu bu özelliğiyle ilkçağlardan itibaren Hitit, Asur, Pers, Makedonya, Roma, Doğu Roma (Bizans), Emevî, Abbasi, Büyük Selçuklu Devleti, Artuklu, Eyyûbî ve Memlûk Türk Devleti'nin hâkimiyet alanlarına dâhil olmuştur. Memlûk Türk Devleti'nin kuruluşu ile birlikte Bîre, Suriye coğrafyasına hâkim olma noktasında pek çok girişimin ve bunun yanında çatışmaların yaşandığı bir yer haline gelmiştir. Özellikle Moğolların batı seferleri ile başlayan orta doğu coğrafyasına akınları bu hâkimiyet mücadelesinde Bîre'yi daha da önemli bir hale getirmiştir. Bunun nedeni, Suriye ve Mısır'a ulaşmanın ve hâkimiyet icra ederken gelen saldırılara karşı bir güvenlik koridoru oluşturabilmenin Fırat Nehri üzerinde konumlanan geçiş noktalarının elde tutulmak istenmesinden kaynaklanmaktadır. Bu kapsamda Bîre, Memlûk teşkilatlanmasına dâhil edilerek devletin kuzey sınırından gelecek olan saldırılara karşı bir gözlem noktası ve Anadolu'ya yapılacak seferlerde askeri bir üs haline getirilmiştir. Bîre, Memlûk Türk Devleti'nin merkezi olan Kahire'ye uzaklığı göz önünde bulundurulsa da Anadolu tarafında ilk savunma noktası olması bakımından oldukça önem verilen bir yer olmuştur.