Temel klasik kaynaklardan hareketle çocukça felsefe yapmanın imkânı
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İnönü Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe (Yl), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYŞE ERDEM
Danışman: Mehmet Önal
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu tez temel klasik kaynakların çocuklara yönelik yapılacak felsefi çalışmalarda kullanma imkânını sorgulamak amacıyla hazırlanmıştır. Girişte, öncelikle coğrafya ve kültürden yola çıkılarak tarihsel süreçte çocuk kavramının nasıl algılandığına dair bilgiler sunulmuş ve bazı değerlendirmeler yapılmıştır. Devamında felsefi düşünmenin önemine değinilerek, bireye kazandıracağı düşünme biçimleri tanımlanmış ve bu düşünme biçimlerine sahip bireylerin kazanacağı özellikler ele alınmıştır. Felsefi düşünmenin çocukluk çağından itibaren az da olsa çocuğa öğretilmesinin ve çocukça ifade edilmesinin onun ileriki yaşlarında sağlıklı düşünmesine yapacağı katkılar tartışılmıştır. Tezin birinci bölümünde felsefe tarihindeki bazı filozofların çocuğa yönelik bakış açıları ve değerlendirmeleri incelenmiştir. Yaşadıkları toplumu etkileyen ve ondan etkilenen filozofların çocuk anlayışlarındaki farklılıkların temel nedeninin onun yetiştiği toplumsal ve bireysel farklar olduğu tespiti yapılmıştır. Daha sonra, çocuklara yönelik yapılacak felsefi çalışmalara neden ihtiyaç duyulduğuna dair değerlendirmelere yer verilmiş ve çocuklar ile filozofların ortak özelliklerine dikkat çekilmiştir. Bu bağlamda, dünyada ve Türkiye'de pedagojik bir yöntem olarak çocuklara yönelik yapılan felsefi çalışmalar hakkında bilgiler sunulmuştur. Devamla, Türkiye'de yürütülen çalışmaların eksiklikleri sorgulanmıştır. Çocuğun yanı sıra eğitimin olmazsa olmazı olan öğretmenlere ve ebeveynlere yönelik de felsefi çalışmalar yapılması gerektiği vurgulanmıştır. Tezin ikinci bölümünde; çocuklara yönelik yapılan çalışmaların çocuğun içine doğduğu coğrafya, kültürel yapı ve dille olan ilişkisine dikkat çekilmiştir. Bunun için temel eğitimde kullanılan klasik kaynakların çocuklara yönelik yapılacak felsefi çalışmalar için de kullanılmasının onların anlam dünyasını ve düşünme biçimini nasıl şekillendireceği tartışılmıştır. Bu bağlamda, temel klasik kaynakların çocukların gelişim özellikleri doğrultusunda; felsefi düşünmeyi geliştirecek şekilde hazırlanarak yapılacak çalışmalarda kullanılmasının mümkün olduğu tezi temellendirilmiştir. Bunun için kullanılabilecek farklı yöntemlere dair örnekler verilmiştir. Mutlu bir tesadüf olarak bu tezde ulaştığımız sonuçların 2024 yılında uygulanmaya konan Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Ortak Program Metninde yer alan sosyal ve duyusal becerilerin çocuklara kazandırılması görüşüyle tam olarak örtüştüğü tespiti yapılmıştır. Sonuç olarak; klasik kaynakların tespiti, çocuklara uygun olarak sadeleştirilmesi, uyarlanması ya da yeniden yazılması ile elde edilecek materyallerin çocuklara yönelik yapılacak felsefi çalışmalarda kullanılması için ciddi ön çalışmaların yapılması gerektiği kanaatine varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Çocuk, felsefe, klasik kaynaklar, dil, kültür.