Çocuk ihmal ve istismar farkındalık ölçeği ebeveyn formu: Ölçek geliştirme ve uygulama çalışması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İnönü Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, TEMEL EĞİTİM ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: CAHİT BAYÇINAR
Danışman: Serpil Pekdoğan
Özet:Araştırmada 3-6 yaş aralığında çocuğu olan ve çocukları anaokuluna devam eden ebeveynlerin çocuk ihmal ve istismar farkındalık düzeylerini belirlemek ve bu konuda farkındalık yaratmak amaçlanmıştır. Araştırmanın örneklemini 2023-2024 eğitim öğretim yılında Batman İl merkezinde çocuğu okul öncesi eğitime devam eden ebeveynler oluşturmuştur. Araştırmada katılımcılara ilişkin genel bilgileri toplamak için "Demografik Bilgi Formu" kullanılmıştır. Ebeveynlerin çocuk ihmal ve istismar farkındalık düzeylerini belirlemek için araştırmacı tarafından geliştirilen ve geçerlilik-güvenirlik çalışması yapılan "Çocuk İhmal ve İstismar Farkındalık Ölçeği Ebeveyn Formu" kullanılmıştır. "Çocuk İhmal ve İstismar Farkındalık Ölçeği Ebeveyn Formunun" geliştirilmesinde ilk olarak yapının boyutları ortaya çıkarmak için açımlayıcı faktör analizi (AFA) kullanılmıştır. Daha sonra ise yapının geçerliğini sağlamak ve yapıyı doğrulamak için doğrulayıcı faktör analizi (DFA) kullanılmıştır. Açımlayıcı faktör analizi için 440 kişilik bir örneklem, doğrulayıcı faktör analizi için ise 400 kişilik bir örneklem kullanılmıştır. Son olarak demografik değişkenleri incelemek için ise 418 kişilik bir örneklem araştırmada kullanılmıştır. Maddelerin birbirleri ile örtüşüp örtüşmediği ve teklik ya da çoklu bağlantılılık problemi olup olmadığının belirlenmesi için korelasyonlar incelenmiştir. Maddeler arası korelasyonlar 0,90 altı olduğundan çoklu bağlantılılık olmadığı sonucu gözlemlenmiştir. (Kaiser-Meyer-Olkin) KMO değeri örneklemin yeterliği için incelenmiştir. 15 madde için ortalama KMO değeri 0,794 olarak elde dilmiştir. Dolayısı ile örneklem yeterli olarak değerlendirilmiştir. Ayrıca yapının faktörlenebilirliğinin incelemesi için Bartlett testi sonuçları incelenmiştir. Bartlett testi sonucunda elde edilen değer 𝜒²(105) = 1428.86, p < .001olarak elde edilmiş olup bu değerin anlamlı olduğu dolayısıyla yapının ölçeklenebilir bir yapı olduğu ortaya çıkmıştır. Yapı geçerliğine ait uyum istatistiklerine baktığımızda ise yapılan analizler sonucunda farklı tüm uyum indeksleri ele alınmıştır ve bu uyum indekslerinden X2/SD değerinin 3 ten küçük, RMSEA ve SRMR değerinin 0,08 den küçük, GFI indeksinin 0,90 dan büyük olması mükemmel uyum olduğunu göstermektedir. Ölçeğin güvenirliği incelendiğinde ise minimum test yarılama güvenirliğine göre dahi en düşük güvenirlik katsayısı 0.702 olarak elde edilmiş olup istismar gibi hassas bir konunun ölçülmesinde kullanılabilecek bir ölçek olduğu anlaşılmıştır. 49 maddeden oluşan "Çocuk İhmal ve İstismar Farkındalık Ölçeği Ebeveyn Formu" yapılan analizler sonucunda 15 madde 3 boyut ve 1 modifikasyondan oluşan geçerli ve güvenilir bir yapıya sahip olduğu görülmüştür. Demografik Bilgi Formunda yer alan değişkenlere göre yapılan analizler sonucunda çocuk ihmal ve istismarı gibi önemli ve hassas bir konuda ebeveynlere, eğitimcilere ve araştırmacılara yönelik öneriler sunulmuştur.