Hilmi Ziya Ülken'in etik ve estetik anlayışı üzerine bir inceleme
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İnönü Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Felsefe, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ESMA BOZAN
Danışman: Mehmet Türkan
Özet:Türk düşünce tarihinde bir sosyal bilimci ve felsefeci olarak müstesna bir yer edinmiş olan Hilmi Ziya Ülken, özellikle felsefe alanında önemli eserler vermiştir. Hilmi Ziya'nın eserlerinin önemli bir kısmı etik ve estetik konularına yoğunlaşmıştır. Hilmi Ziya'nın insan, ahlak, değer, etik, estetik vb. alanlarda yaptığı çalışmalar hemen hemen her dönemde araştırma konusu olmuştur. Çalışmamızda Hilmi Ziya Ülken'in etik ve estetikle ilgili düşüncelerinin derinlemesine incelenmesi, bunun yanı sıra felsefeye olan katkılarına da yer verilmiştir. Aynı zamanda Hilmi Ziya'nın etik ve estetikle ilgili neyi kastettiğini, bu alanla ilgili geliştirdiği argümanları elimizden geldiğince belirlemeye çalıştık. Tezde Hilmi Ziya Ülken'in hayatına, felsefe anlayışına ve Türk düşünce tarihine katkıları ile birlikte yazdığı eserler, makale ve dergiler açığa serilmiş, etik ve estetik kavramları ayrıntılı olarak tartışılmıştır. Felsefeye ahlakla başlayan Hilmi Ziya, felsefede yaşanan ve oradan etiğe dönüşle paralel bir yol izleyen düşünür için ahlak, hemen hemen hayatımızın her alanında var olan ve insanların birbirleriyle etkileşimi sonucunda önem arz eden bir alan olmuştur. Ona göre ahlak her şeyin temelidir ve bütün insanların ortak davasıdır. Hilmi Ziya'ya göre, ortaya konulacak bir ahlak anlayışı varsa oda aşk ahlakı olmalıdır. Çünkü ruhlarında özgürlük olanlar aşk ahlakına erenlerdir. Konu olarak ele alınan etik ve estetik adlı bu araştırmamızda ana kaynak olarak Hilmi Ziya Ülken'in eserleri ele alınmıştır. Ayrıca bu araştırmada yöntem olarak doküman analizi ve nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Hilmi Ziya Ülken'in etik ve estetikle ilgili yapılan literatür taramasında hem makale türü çalışmalarda hem de lisansüstü çalışmalarda çoğunlukla felsefi yönü, aşk ahlakı, estetikle ilgili görüşleri ve hayatına yönelik makale ve tezlerin yazıldığı görülmüştür. Buradan çalışmamızın etik ve estetikle ilgili görüşlerinin ortaya konulmasıyla ve bu bağlamda yapılacak çeşitli çalışmalara yardımcı olunacağı düşünülmektedir.