Sağlık harcamalarının ekonomik büyüme üzerindeki etkisi: G-20 ülkeleri ve Türkiye örneği
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İnönü Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İktisat (Dr), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SÜLEYMAN BOZKUŞ
Danışman: Levent Gökdemir
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Gelişen teknoloji ile beraber sağlık, sadece ülkeler açısından değil aynı zamanda küresel olarak da gelişen ve değişen çok boyutlu bir kavram olmuştur. Teknolojik gelişmelerin sağlık alanında da uygulanması, sağlık hizmetlerine erişimi kolaylaştırmış ve eski zamanlarda ciddi hastalıkların sıradanlaşmasına olanak sağlamıştır. Sağlık hizmetlerine eşitlikçi bir şekilde bireylerin yararlanma olanaklarının gelişmesi, uluslararası alanda önemli bir gündem oluşturmaktadır. Özellikle de koronavirüs (Covid-19) pandemisiyle birlikte uluslararası kurum ve kuruluşların bu konuda yoğun çalışmalar içerisinde olduğu, ülkelerin de önemli katkılar sunduğu bir konu olmaktadır. Bu nedenle sağlık, ülkeler açısından bir maliyeti olan ve ülke ekonomileri üzerinde de etkisi olan bir alandır. Bu çalışmada sağlık harcamalarının ekonomik büyüme ile olan ilişkisi, 20 Grubu (G-20) ülkeleri açısından incelenmiştir. Çalışmada, G-20 ülkelerinde 2000-2019 yılları arasında sağlık harcamaları ve ekonomik büyüme arasındaki ilişkinin analiz edilmesinde ekonomik büyüme değişkeni olarak ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla (GSYİH) verileri kullanılmıştır. Sağlık harcamalarının değişkeni olarak da Dünya Bankası tarafından yayımlanan ülkelerin sağlık harcamaları kullanılarak analiz içerisinde yatay kesit bağımlılıkları ve homojenite testleri uygulanmıştır. Daha sonra eşbütünleşme, hata düzeltme modeli, nedensellik ve son olarak da Emirmahmutoğlu ve Köse tarafından geliştirilen ülke bazlı sonuçları özetleyebilen nedensellik analiz yöntemleri kullanılmıştır. Analiz sonucunda, kısa dönemde GSYİH ve sağlık harcamalarının GSYİH içerisindeki oranı arasında nedensellik ilişkisinin bulunmadığı gözlemlenmiştir. Uzun dönemde ise GSYİH ve sağlık harcamalarının GSYİH içerisindeki oranı arasında karşılıklı olarak % 1 oranında anlam seviyesinde Granger nedensellik ilişkisinin bulunduğu analiz edilmiştir. Nedensellik analizinde ise nedenselliğin sağlık harcamalarından ekonomik büyümeye doğru olduğu sonucuna varılmıştır. Bu sonuç ülke grubu (Türkiye, Meksika, Güney Afrika, Birleşik Krallık, Kanada, İtalya, Arjantin, Çin, Avustralya, Brezilya, Fransa, Hindistan, Japonya, Güney Kore, Suudi Arabistan, Rusya, Endonezya, Almanya ve Amerika Birleşik Devletleri) için geçerli iken; Kanada, Endonezya, Güney Afrika, Fransa ve Amerika Birleşik Devletleri gibi ülkelerde ise ülke bazında anlamlı olduğu görülmüştür.