TÜRKİYE'DEKİ ASKERİ MÜDAHALELERDELAİKLİĞİN GÜVENLİKLEŞTİRİLMESİ
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İnönü Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi (Yl), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ALPCAN ACAR
Danışman: Gökhan Tuncel
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Türkiye'de devletin temel nitelikleri arasında en çok tartışılan kavramlardan biri laikliktir. Din ve devlet işlerinin birbirinden ayrılması gibi kalıplaşmış tanımlara sığdırılan laiklik, özellikle Cumhuriyetin ilk dönemlerinde dini alanın devlet kontrolü altına alınmasında etkili olmuştur. Osmanlı'da başlayan Cumhuriyet dönemi hız kazanan modernleşme sürecinde, hemen her yenilikte laikliğin izlerini görmek mümkündür. Ancak muhtevası, uygulama alanları ve kapsamı net olarak çizilemeyen laiklik, Türk siyasal hayatında politik ve retorik olarak kullanılabilmiştir. Böylece laiklik kavramı, meşruiyet sağlama aracına dönüştürülmüştür. Bu çalışmanın konusu laikliğin meşruiyet aracına dönüşmesi üzerinden Türk siyasal hayatındaki askeri müdahalelerin güvenlikleştirme teorisi üzerinden irdelenmesidir. Türkiye'de demokrasinin kurumsallaşamamasının hem nedenleri hem sonuçları arasında ele alınabilen askeri müdahalelerde, ordunun gerekçe ve meşruiyet arayışları öne çıkmaktadır. Ordunun siyasal alana doğrudan darbeler yoluyla müdahalesi veya siyasal alanı muhtıralar üzerinden şekillendirme isteği, siyasal alanı çıkmazlara sokmuştur. Bu çalışmada, laikliğin askeri müdahale dönemlerinde nasıl bir siyasal işlev sağladığının ortaya koyulması ve askeri müdahalelerin hareket noktasını doğrudan/dolaylı olarak etkileyen laikliğin, güvenlikleştirme teorisi üzerinden değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Güvenlikleştirme teorisinde öne çıkan unsur ise söylemlerdir. Bu doğrultuda çalışmada askeri müdahale dönemlerinde laikliğin hangi söylemler üzerinden güvenlikleştirildiği analiz edilmiştir. Askeri müdahaleler ve laiklik ilişkisinin güvenlikleştirme teorisi üzerinden ele alınması planlandığı için söylem analizi yöntemi kullanılmıştır. iv Güvenlikleştirme teorisinde söylemlerin öne çıkması, çalışmanın yönteminin belirlenmesinde esas alınmıştır. Söylem analizi yöntemiyle askeri müdahalelerde laikliğin hangi kavramlar üzerinden ve doğrudan hangi laiklik söylemleri kullanılarak güvenlikleştirildiği ortaya koyulmuştur. Çalışmadaki analizler sonucunda laikliğin askeri müdahalelerde kullanışlı bir alan sunduğu, dini sembol ve ritüeller üzerinden söylemlere konu olduğu tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Laiklik, Askeri Müdahale, Güvenlikleştirme.