“Ortaöğretimde Kültürel Okuryazarlık” Ölçeğinin Geliştirilmesi
Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, cilt.18, sa.34, ss.345-363, 2026 (TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 18 Sayı: 34
- Basım Tarihi: 2026
- Doi Numarası: 10.38155/ksbd.1858013
- Dergi Adı: Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi
- Derginin Tarandığı İndeksler: TR DİZİN (ULAKBİM)
- Sayfa Sayıları: ss.345-363
- İnönü Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Bu araştırmada lise öğrencilerinin kültürel okuryazarlık algılarını ölçmeye yönelik geçerli ve güvenilir bir ölçme aracının geliştirilmesi amaçlanmıştır. Kültürel okuryazarlıkla ilgili literatürün incelenmesi sonucunda hazırlanan madde havuzunda 118 ifadeye yer verilmiştir. Sonraki aşamada uzman görüşü alınarak 76 ifadeyi içeren taslak ölçek 2023-2024 eğitim öğretim yılının ikinci yarıyılında Türkiye’nin çeşitli bölgelerinde öğrenim gören toplam 784 lise öğrencisine uygulanmıştır. Ölçeğin kapsam ve görünüş geçerliği için uzman görüşüne başvurulmuş, yapı geçerliği için ise Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) yapılmıştır. AFA sonucunda toplam varyansın %55,847’sini açıklayan, 18 ifade ve 4 faktörden oluşan bir yapı elde edilmiştir. AFA’nın ardından Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yapılmıştır. DFA uyum indeksleri; X2/df değeri 1,746 olarak; GFI değeri ,956; CFI değeri ,953; RMSEA değeri ,042 olarak saptanmış ve bu parametreler ölçeğin model uyumunun iyi olduğunu göstermiştir. Bu bulgulara dayanarak “Ortaöğretimde Kültürel Okuryazarlık Ölçeğinin” geçerli ve güvenilir ölçümler üreten bir ölçme aracı olduğu ve lise öğrencilerinin kültürel okuryazarlıklarını ölçmek amacıyla kullanılabileceği belirlenmiştir.
This study aims to develop a valid and reliable instrument to measure high school students’ perceptions of cultural literacy. An item pool of 118 statements was created based on a comprehensive literature review. After obtaining expert opinions, a draft scale with 76 items was administered to 784 high school students from different regions of Turkey during the second semester of the 2023–2024 academic year. Content and face validity were ensured through expert evaluations. For construct validity, Exploratory Factor Analysis (EFA) was conducted, resulting in a four-factor structure consisting of 18 items that explained 55.847% of the total variance. Confirmatory Factor Analysis (CFA) was subsequently performed, and the fit indices (χ²/df = 1.746; GFI = 0.956; CFI = 0.953; RMSEA = 0.042) indicated a good model fit. These findings suggest that the “Cultural Literacy Scale for Secondary Education” is a valid and reliable tool that can be used to assess high school students’ cultural literacy levels effectively