Erken Ergenlik Dönemindeki Ortaokul Öğrencilerinin “Arkadaşlık” Kavramına Yönelik Algılarının Metaforlar Aracılığıyla İncelenmesi

5. ULUSLARARASI SARAYBOSNA BİLİMSEL ARAŞTIRMALAR VE İNOVASYON KONGRESİ, 12 - 13 September 2026, pp.318-333, (Full Text)

Publication Type: Conference Paper / Full Text
Page Numbers: pp.318-333
Inonu University Affiliated: Yes

Abstract

Bu araştırmanın temel amacı, gelişimsel açıdan kritik bir eşikte bulunan erken ergenlik dönemindeki ortaokul öğrencilerinin “arkadaşlık” kavramına yükledikleri anlamları ve zihinsel imgeleri metaforlar aracılığıyla derinlemesine ortaya koymaktır. Nitel araştırma yaklaşımı temelinde yapılandırılan çalışmanın verileri, amaca uygun örnekleme yöntemlerinden uygun örnekleme yoluyla belirlenen 209 ortaokul öğrencisinden (126 kız, 83 erkek) elde edilmiştir. Veri toplama sürecinde katılımcılardan “Arkadaşlık ……. gibidir; çünkü …….” açık uçlu yönergesini tamamlamaları istenmiş, toplanan nitel veri seti sistematik içerik analizi aşamalarından geçirilerek çözümlenmiştir. Analiz sonuçları, öğrencilerin ürettiği metaforların kavramsal benzerliklerine göre dört temel tema etrafında şekillendiğini göstermiştir: (1) yakınlık, aidiyet ve duygusal bağ, (2) kendini tanıma, rehberlik ve farkındalık, (3) emek isteyen ve yaşama değer katan bir ihtiyaç ile (4) destek, koruma ve güven. Elde edilen bulgular, erken ergenlerin arkadaşlığı yalnızca sıradan bir akran ilişkisi olarak değil; duygusal yakınlığın inşa edildiği, kimlik ve benlik gelişimine katkı sunan, karşılıklı emekle sürdürülen ve güvenli sığınak işlevi gören çok boyutlu bir sosyal bağ olarak algıladıklarını ortaya koymaktadır. Araştırma bulguları ilgili kuramsal çerçeve ve alan yazın bağlamında tartışılarak okul temelli psikososyal müdahalelere yönelik çıkarımlarda bulunulmuştur. Anahtar kelimeler: Erken ergenlik, ortaokul öğrencisi, arkadaşlık, metafor