Akademik Veri Yönetim Sistemi
9. Uluslararası 27. Ulusal Halk Sağlığı Kongresi, Antalya, Türkiye, 10 - 13 Aralık 2025, ss.342-343, (Özet Bildiri)
Giriş ve Amaç
Obezite, genetik, çevresel, sosyoekonomik, davranışsal ve psikolojik çok sayıda etmenin etkileşimiyle ortaya çıkan kronik bir hastalıktır. 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş merkezli depremler sonrasında geçici yerleşim alanlarında yaşayan bireylerde beslenme düzeninin bozulması, sedanter yaşamın artması ve psikososyal stresörler obezite riskini artırabilir. Bu çalışmada Malatya ilinde konteyner kentlerde yaşayan yetişkinlerde obezite prevalansının ve ilişkili faktörlerin incelenmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem
Kesitsel ve tanımlayıcı tipteki bu çalışma, Malatya ilinde sağlık hizmeti bulunan konteyner kentlerde yaşayan 18 yaş ve üzeri yetişkinlerle yürütülmüştür. Bu konteyner kentlerde yaşayan toplam yetişkin nüfus 27.997’dir. Çalışma için İnönü Üniversitesi etik kurul onayı (No: 2024/6812) ve Malatya İl Sağlık Müdürlüğü izni alınmıştır. Ayrıca çalışma İnönü Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Birimi tarafından desteklenmektedir (TSA-2025-3932). Veriler 01.06.2025-07.10.2025 tarihleri arasında yüz yüze, yapılandırılmış anket ile toplanmıştır. Evreni bilinen örneklem hesabına göre en az 563 katılımcı hedeflenmiş ve çalışma 563 katılımcı ile tamamlanmıştır. Anket formu; sosyodemografik bilgiler, kronik hastalık öyküsü, yaşam tarzı özellikleri ve beslenme alışkanlıklarını değerlendiren soruları içermiştir. Boy ve vücut ağırlığı kalibre cihazlarla standart protokole uygun ölçülmüş; BKİ (kg/m²) hesaplanmıştır. Dünya Sağlık Örgütü kriterlerine göre BKİ <18,5 zayıf; 18,5-24,9 normal; 25,0-29,9 fazla kilolu; ≥30,0 obezite olarak sınıflandırılmıştır. Veriler SPSS 22.0 ile analiz edilmiş; BKİ kategorileri ile bağımsız değişkenler (cinsiyet, eğitim, gelir vb.) arasındaki ilişkiler Ki-kare testi ile değerlendirilmiş, p<0,05 anlamlı kabul edilmiştir.
Bulgular
Katılımcıların yaş aralığı 18-91 (min-maks) olup yaş ortancası 43’tür. BKİ aralığı 14,53-47,27 (min-maks) ve BKİ ortancası 26,78’dir. Katılımcıların %38,2’si konteynerda yaşamaya başladıktan sonra kilo aldığını, %23,8’i kilo verdiğini bildirmiştir. Ölçümlere göre katılımcıların %3,2’si zayıf, %31,1’i normal kiloda, %36,9’u fazla kilolu ve %28,8’i obez bulunmuştur. Kadınların %4,1’i zayıf, %29,3’ü normal kiloda, %31,1’i fazla kilolu ve %35,5’i obez; erkeklerin %1,2’si zayıf, %35,1’i normal kiloda, %50,3’ü fazla kilolu ve %13,5’i obez bulunmuştur (p<0,001). Okuryazar olmayan/yalnızca okuryazar olanlarda obezite %42,9 iken üniversite mezunlarında %14,8’dir (p<0,001). Gelir düzeyi asgari ücret ve altında olanlarda obezite %36,0; bir asgari ücretten fazla ancak iki asgari ücretten az geliri olanlarda %18,5; iki asgari ücretten fazla geliri olanlarda %13,6 bulunmuştur (p<0,001).
Sonuç ve Öneriler
Çalışma grubunda obezite kadınlarda daha yüksekken, fazla kiloluluk erkeklerde daha yüksektir. Eğitim düzeyi arttıkça obezite oranı belirgin biçimde azalmaktadır. Sosyoekonomik düzey düştükçe obezite oranı artmaktadır. Konteyner kent alanları, güvenli barınmanın yanında yaşam koşullarına bağlı gelişebilecek yeni sağlık risklerini azaltacak şekilde planlanmalıdır. Sağlık okuryazarlığını ve farkındalığı artırmaya yönelik eğitimler güçlendirilmeli; taramalarda erken tanının önemi vurgulanarak katılım artırılmalıdır.
Sınırlılıklar
Çalışmaya katılımın gönüllülük esasına dayanması, verilerin yalnızca gündüz saatlerinde toplanması nedeniyle kadın katılımının yüksek olması ve araştırmanın sadece sağlık hizmeti verilen konteyner kentlerde yürütülmesi başlıca sınırlılıklardır.
Anahtar Kelimeler: Geçici yerleşim yeri; Obezite; Prevalans; Konteyner kent
Background and Objective
Obesity is a chronic disease resulting from the interplay of multiple genetic, environmental, socioeconomic, behavioral, and psychological factors. After the 6 February 2023 Kahramanmaraş earthquakes, disruptions in dietary patterns, increased sedentary behavior, and psychosocial stressors among individuals living in temporary settlements may increase obesity risk. This study aimed to assess obesity prevalence and associated factors among adults living in container cities in Malatya, Türkiye.
Materials and Methods
This cross-sectional descriptive study was conducted among adults aged ≥18 years living in container cities with available health services in Malatya. The registered adult population in these container cities was 27,997. Ethical approval was obtained (No: 2024/6812) and permission was granted by the Malatya Provincial Directorate of Health. The study was supported by the Inonu University Scientific Research Projects Unit (TSA-2025-3932). Data were collected between 01 June 2025 and 07 October 2025 using a face-to-face structured questionnaire covering sociodemographic characteristics, chronic disease history, lifestyle features, and dietary habits. Based on a finite population sample size calculation, a minimum of 563 participants was required; the study was completed with 563 participants. Height and weight were measured using calibrated devices according to standard protocols, and body mass index (BMI, kg/m²) was calculated. BMI was classified per WHO criteria: <18.5 underweight, 18.5-24.9 normal weight, 25.0-29.9 overweight, and ≥30.0 obesity. Analyses were performed using SPSS 22.0. Associations between BMI categories and independent variables (e.g., sex, education, income) were assessed using the chi-square test; p<0.05 was considered statistically significant.
Results
Participants’ age ranged from 18 to 91 years (min-max), with a median age of 43 years. BMI ranged from 14.53 to 47.27 (min-max), with a median BMI of 26.78. After moving to container cities, 38.2% reported weight gain and 23.8% reported weight loss. Based on measurements, 3.2% were underweight, 31.1% were normal weight, 36.9% were overweight, and 28.8% had obesity. Among women, 4.1% were underweight, 29.3% normal weight, 31.1% overweight, and 35.5% had obesity; among men, 1.2% were underweight, 35.1% normal weight, 50.3% overweight, and 13.5% had obesity (p<0.001). Obesity prevalence was 42.9% among participants who were illiterate/only literate, compared with 14.8% among university graduates (p<0.001). Obesity prevalence was 36.0% in those with income at or below the minimum wage, 18.5% in those earning more than one but less than two minimum wages, and 13.6% in those earning more than two minimum wages (p<0.001).
Conclusions
Obesity was more prevalent among women, whereas overweight was more common among men. Higher educational attainment was associated with substantially lower obesity prevalence. Obesity prevalence increased as socioeconomic status decreased. Container city settings should be planned not only to ensure safe shelter but also to minimize new or worsening health risks. Health literacy and awareness interventions should be strengthened, and participation in screening programs should be increased by emphasizing the importance of early detection.
Limitations
Key limitations include voluntary participation, daytime-only data collection (resulting in higher female participation), and restricting the study to container cities with available health services.
Keywords: Temporary settlements; Obesity; Prevalence; Container cities