AHMED b. ‘İMÂD el-HANEFÎ el-‘AYINTÂBÎ’NİN eş-ŞÜKRİYYE ADLI ESERİNİN TAHKİKİ

Memur H.

İlahiyat, Ankara, 2024

  • Yayın Türü: Kitap / Araştırma Kitabı
  • Basım Tarihi: 2024
  • Yayınevi: İlahiyat
  • Basıldığı Şehir: Ankara
  • İnönü Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

İslâm dininin temel kaynağı ve Müslümanların hidayet ışığı Kur’ân-ı Kerîm Arap diliyle nazil olmuştur. Bu eşsiz kaynaktan tam anlamıyla istifade edebilmek ve Kur’ân-ı Kerîm temeline dayalı olarak ortaya çıkmış olan Tefsir, Hadis, Fıkıh gibi ilimlerle ilgili Arapça yazılmış kaynak eserleri daha iyi anlayabilmek için Arap dili gramerini ve bu dilin kelime yapılarını çok iyi öğrenmek gerekir. Kelimelerin oluşumu, çekimleri, çeşitleri kısacası Arap dilinde kelime yapısını konu edinen Sarf ilmi ve cümle çeşitleri, kuralları ve cümle yapısını konu edinen Nahiv ilmi hakkında İslâm ulemâsı İslâm’ın ilk dönemlerinden beri çeşitli metin, şerh ve haşiyeler yazmıştır.

İlim ehli, Osmanlı Devleti döneminde de temel kaynak Kur'ân-ı Kerîm'in doğru ve sağlıklı anlaşılabilmesini hedefleyerek çeşitli eserler yazmıştır. Üzülerek belirtmek gerek ki müelliflerin bir kısmı zaman içerisinde tarih sahnesinden silinmiştir. Çok büyük emekler harcayarak yazdıkları bu eserlerin gün yüzüne çıkarılıp tanıtılması ve ilim talebelerinin istifadesine sunulması gerekmektedir. Bu önemli eserlerden biri Sarf ilmi alanında, Osmanlı devleti zamanında h. 894 yılından önce yaşamış olduğu düşünülen Ahmed b. ‘İmâd el-Hanefî el-‘Ayıntâbî'nin yazmış olduğu eş-Şükriyye adlı eseridir.

İmâm-ı Âzam Ebû Hânife’ye (ö 150/767) nispet edilen el-Maksûd isimli kitap ta, Sarf alanında yazılmış ve tarih boyunca ilim meclislerinde okutulmuş ve hala medreselerde ve çeşitli ilmi müesseselerde okutulmaya devam eden önemli eserlerden biridir. Müellifimiz Ahmed b. ‘İmâd el-Hanefî el-‘Ayıntâbî söz konusu kitaba eş-Şükriyye adında bir şerh yazmıştır. İlim dünyasına katkıda bulunmak amacıyla bu önemli eser tahkik edilerek gün yüzüne çıkarılmış müderris ve talebelerin istifadesine sunulmak istenmiştir.

Çalışmada bir giriş ve iki ana bölüm bulunmaktadır. Giriş kısmında çalışmanın konusu, amacı ve yöntemine değinilmiştir.

Birinci bölümde, tahkik ile ilgili kısaca bilgi verilmiş, tahkikin tanımı, amacı ve yöntemi küçükbaşlıklarla anlatılmıştır. Ayrıca kaynaklarda müellif ve hayatı hakkında bilgiye ulaşılamadığı belirtilmiş ve çalışılan eserin de şerh olması sebebiyle metin ve şerh kavramları kısaca tanıtılmıştır.

Eserin metni el-Maksûd üzerine yapılmış çalışmalar kronolojik sıralamasıyla zikedilmiş ve çalışmalar hakkında bilgi verilmiştir.

Esere ait olan nüshalar hakkında bilgi verilmiş, bu nüshaların bulunduğu kütüphaneler arşiv numaralarıyla birlikte zikredilmiştir. Ayrıca müellifin şerhte takip ettiği üslub izah edilmiştir.

İkinci bölümde ise eş-Şükriyye eserinin nüshaları arasında seçilen üç nüshanın metni tahkik edilmiştir.