Türkiye'den toplanan Rhinanthus angustifolius subsp. grandiflorus'un Uçucu Yağ Bileşimi ve Biyoaktivite Özellikleri
Iğdır Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, cilt.16, sa.3, ss.925-935, 2026 (TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 16 Sayı: 3
- Basım Tarihi: 2026
- Doi Numarası: 10.21597/jist.1795725
- Dergi Adı: Iğdır Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi
- Derginin Tarandığı İndeksler: TR DİZİN (ULAKBİM)
- Sayfa Sayıları: ss.925-935
- İnönü Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Bu araştırmada, Türkiye florasında doğal olarak bulunan, Rhinanthus angustifolius subsp. grandiflorus türünün biyolojik aktivite özellikleri belirlenmeye çalışılmıştır. 2021 bitki örtüsü döneminde, doğal ortamından toplanan örneklerin uçucu yağ profilleri belirlenmiş, antimikrobiyal-antioksidan özellikleri tespit edilmiş ve çeşitli kanser hücre hatları üzerinde proliferatif aktiviteler incelenmiştir. Uçucu yağlar hidrodistilasyon yöntemi ile izole edilmiş ve GC/MS ile analiz edilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre, R. angustifolius subsp. grandiflorus uçucu yağının başlıca bileşenleri Linoleik asit (%26,05), 2,4-Dekadienal (%22,8), heptan (%9,54), α-kubeben (%9,76), farnesil asetone (%4,93) ve 1,8-Sineol (%4,66) idi. Disk difüzyon yöntemine göre yapılan antimikrobiyal çalışmalar sonucunda, en yüksek antimikrobiyal etki E. coli (30 mm) üzerinde gözlemlenirken, en düşük antimikrobiyal etki Trichophyton sp (15 mm) üzerinde gözlemlenmiştir. Ancak, metanolik ekstraktın diğer mikroorganizmaların çoğuna karşı standart kontrolden daha etkili olduğu bulunmuştur. Bitkinin metanolik ekstraktının TAS değerleri 4,27±0,01 mmol, TOS değerleri ise 4,66±0,08 µmol olarak hesaplanmıştır. DPPH radikal temizleme aktivitesi, bitki ekstraktının konsantrasyonunun artmasıyla birlikte artmıştır. Metanolik ekstraktın sitotoksik aktivitesi 4 hücre hattında (BEAS-2B, SH-SY5Y, HCT116, A549) çeşitli oranlarda etki gösterirken, SH-SY5Y hücre hattında hücrelerin %50-20'sini öldürerek en güçlü sitotoksik etkiyi göstermiştir. Bu çalışma, R. angustifolius subsp. grandiflorus türü ile yapılan ilk kapsamlı çalışmadır.
In this study, the biological activity characteristics of Rhinanthus angustifolius subsp. grandiflorus species with natural distribution in Turkey were tried to be determined. During the 2021 vegetation period, the essential oil profiles of the samples collected from its natural habitat were determined, antimicrobial-antioxidant properties were determined and proliferative activities were studied on various cancer cell lines. Essential oils were isolated by hydrodistillation method and analyzed by GC/MS. In light of the results obtained, the major components of R. angustifolius subsp. grandiflorus essential oil were linoleic acid (26.05%), 2,4-decadienal (22.8%), heptane (9.54%), α-cubebene (9.76%), farnesyl acetone (4.93%) and 1,8-cineole (4.66%). As a result of antimicrobial studies according to the disk diffusion method, the highest antimicrobial effect was observed on E. coli (30mm), while the lowest antimicrobial effect was observed on Trichophyton sp (15mm). However, the methanolic extract was found to be more effective than the standard control against most of the other microorganisms. The TAS values of the methanolic extract of the plant were calculated as 4.27±0.01 mmol, TOS values as 4.66±0.08 µmol. DPPH radical scavenging activity increased with increasing concentrations of the plant extract. While the cytotoxic activity of the methanolic extract acted on 4 cell lines (BEAS-2B, SH-SY5Y, HCT116, A549) at various rates, it showed the strongest cytotoxic effect on SH-SY5Y cell line by killing the cells between 50-20%. This study is the first comprehensive study with R. angustifolius subsp. grandiflorus species.