İhracat Rekabet Gücü, Markalaşma ve Sürdürülebilirlik: Turquality Destekli Firmaların Bulanık BWM Değerlendirmesi

Creative Commons License

Tatar M., Derindag O. F., Ulutaş A.

İktisadi İdari ve Siyasal Araştırmalar Dergisi, sa.29, ss.407-419, 2026 (TRDizin)

Özet

Bu çalışmanın amacı, çok kriterli karar verme yaklaşımını kullanarak Türkiye'de Turquality® desteği alan firmaların ihracat rekabet gücünü etkileyen temel kriterleri incelemektir. İhracat performansının çok boyutlu doğası nedeniyle, firmalar uluslararası rekabet gücünü artırmak için hangi faktörlere öncelik verilmesi gerektiği konusunda karmaşık stratejik kararlarla karşı karşıya kalmaktadır. Bu bağlamda, kapsamlı bir literatür taraması, Küresel Rekabet Endeksi ve Turquality uzmanlarıyla yapılan yarı yapılandırılmış görüşmeler temel alınarak yedi değerlendirme kriteri belirlenmiştir. Bu kriterler, belirsizlik ve öznel yargı altında karar vermeyi sağlayan Bulanık En İyi-En Kötü Yöntemi (Fuzzy Best Worst Method) kullanılarak ağırlıklandırılmıştır. Sonuçlar, 0,232 ağırlıkla marka bilinirliğinin ihracat rekabet gücünün en etkili belirleyicisi olduğunu, bunu sırasıyla sürdürülebilirlik, finansal piyasalar ve tedarik zinciri performansının izlediğini göstermektedir. Ayrıca, ihracat başarısını sürdürmede maddi olmayan varlıkların ve kurumsal yeteneklerin kritik rolünü vurgulamaktadır. Çalışma, temel rekabet gücü faktörlerini sistematik biçimde belirleyip önceliklendirerek Turquality destekli firmalar için stratejik bir rehberlik sunmakta; aynı zamanda bulanık mantık tabanlı karar verme yöntemlerini markalaşma çerçevesinde ihracat rekabet gücü analiziyle bütünleştirerek literatüre özgün ve kapsamlı bir katkı sağlaması beklenmektedir.
The aim of this study is to examine the key criteria affecting the export competitiveness of firms receiving Turquality® support in Türkiye by employing multi-criteria decision-making approach. Due to the multidimensional nature of export performance, firms face complex strategic decisions regarding which factors should be prioritized to enhance their international competitiveness. In this context, seven evaluation criteria were identified based on a comprehensive literature review, the Global Competitiveness Index, and semi-structured interviews conducted with Turquality experts. These criteria were weighted using the Fuzzy Best–Worst Method (FBWM), which enables decision-making under uncertainty and subjective judgments. The results indicate that brand awareness, with a weight of 0.232, is the most influential determinant of export competitiveness, followed respectively by sustainability, financial markets, and supply chain performance. Moreover, the findings emphasize the critical role of intangible assets and organizational capabilities in sustaining export success. The study systematically identifies and prioritizes core competitiveness factors, providing strategic guidance for Turquality- supported firms; additionally, it is expected to contribute to the literature by integrating fuzzy logic-based decision-making methods with export competitiveness analysis within the framework of branding.