Türkiye’de Bir Üçüncü Basamak Referans Laboratuvarında On Yıllık HBV-DNA Testi: Pozitiflik ve Viral Yük Eğilimleri

Creative Commons License

Tanriverdi E. S., YAKUPOGULLARI Y., Güneş M., Otlu B.

Viral Hepatitis Journal, cilt.32, sa.1, ss.1-7, 2026 (ESCI, Scopus, TRDizin)

Özet

Amaç: Hepatit B virüsü (HBV) enfeksiyonu, dünya genelinde karaciğerle ilişkili morbidite ve mortalitenin önde gelen nedenlerinden biridir. Viremik hastaların tespitinde ve viral yük takibinde kullanılan HBV-DNA testleri, aynı zamanda bulaştırıcılık ve halk sağlığı açısından da önemli bilgiler sağlayabilir. Bu çalışmada hastanemizde 10,5 yıllık bir dönemde yapılan HBV-DNA testlerinin analiz edilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntemler: 1 Ocak 2015-31 Temmuz 2025 tarihleri arasında moleküler mikrobiyoloji laboratuvarında gerçekleştirilen toplam 45.624 HBV-DNA testinin sonuçları elektronik kayıt sisteminden alınmıştır. HBV-DNA testi gerçek zamanlı polimeraz zincir reaksiyonu yöntemiyle yapılmıştır. Yıllık test sayıları, pozitiflik oranları ve viral yük değişimleri doğrusal regresyon analizi ile değerlendirilmiştir. Bulgular: Yıllık ortalama 4.310 test yapılmış olup, bunların %27,4’ü pozitif bulunmuştur. Çalışma dönemi boyunca, test edilen hasta popülasyonunun ortalama yaşı 7-8 yıl artmış, testlerin pozitiflik oranı %37’den %25,6’ya düşmüş, pozitif hastaların medyan viral yükü ve çeyrek değer aralıkları ise 1-log azalmıştır. 2019 koronavirüs hastalığı (COVID-19) pandemisi döneminde yapılan test sayısı ve pozitiflik oranı, önceki yıllara göre sırasıyla %35,4 ve %37,6 oranında azalmıştır. COVID-19 pandemisi ve bölgesel depremler testlere erişimi geçici olarak azaltmış olsa da, bu kısa süreli aksamalar genel düşüş eğilimini değiştirmemiştir. Sonuç: Pozitiflik oranındaki düşüş ve hasta yaşındaki artış, aşılama programlarının genç popülasyondaki enfeksiyonları azalttığını ve HBV pozitif hasta grubunun yaşlandığını göstermektedir. Viral yükteki azalma etkin tedavi ve izlem uygulamalarını göstermektedir; ancak pandemi sürecinde hasta takibinde aksamalar yaşanmış olabilir. Tanı almamış kronik HBV hastalarında antiviral tedaviye erişimin kolaylaşması, ülkemizde HBV prevalansını hızla azaltabilir.
Objectives: Hepatitis B virus (HBV) infection is a leading cause of liver-related morbidity and mortality worldwide. HBV-DNA tests, used to detect viremic patients and monitor viral load, may also provide insights into transmissibility and public health implications. This study aimed to analyze HBV-DNA tests performed in our hospital over a period of 10.5 years. Materials and Methods: Results of 45,624 HBV-DNA tests performed in the molecular microbiology laboratory between January 1, 2015, and July 31, 2025 were collected from the electronic records. The HBV-DNA test was performed using real-time polymerase chain reaction. Annual test numbers, positivity rates, and viral load changes were analyzed using linear regression. Results: On average, 4,310 tests were performed annually, of which 27.4% were positive. Throughout the study period, the median age of the tested patient population increased significantly by 7-8 years; the positivity rate of the tests declined from 37% to 25.6%; and the median viral load of patients testing positive and the quartile extremes decreased significantly by 1-log. The number of tests conducted and the positivity rate decreased significantly during the coronavirus disease 2019 (COVID-19) pandemic compared to previous years, by 35.4% and 37.6%, respectively. Although the COVID-19 pandemic and regional earthquakes temporarily reduced access to testing, these short-term disruptions did not alter the overall downward trends. Conclusion: The decline in positivity and the increase in patient age suggest that vaccination reduced infections in younger populations, thereby leading to an aging HBV-positive cohort. The reduction in viral load reflects effective treatment and monitoring; however, follow-up may have been disrupted by the pandemic. Strengthening access to antiviral therapy among individuals with undiagnosed chronic HBV could accelerate reduction in HBV prevalence.