ERKEN CUMHURİYET DÖNEMİ TÜRKİYE’SİNDE LAİK KÜLTÜR İNŞASININ GRAMSCİAN HEGEMONYA PERSPEKTİFİNDEN ANALİZİ
Akademik Yaklaşımlar Dergisi, cilt.17, sa.0, ss.1-21, 2026 (TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 17 Sayı: 0
- Basım Tarihi: 2026
- Doi Numarası: 10.54688/ayd.1869834
- Dergi Adı: Akademik Yaklaşımlar Dergisi
- Derginin Tarandığı İndeksler: TR DİZİN (ULAKBİM)
- Sayfa Sayıları: ss.1-21
- İnönü Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Erken Cumhuriyet dönemi modernleşme sürecini kurumsal ve kültürel olmak üzere iki ana eksen üzerinden okumak mümkündür. Laik temellere dayalı yeni bir ulus ve yeni bir kültür inşa sürecinde getirilen reform programları genel olarak devletin baskı araçlarıyla hayata geçirilmesine rağmen laik kültür inşasında rıza ve kültürel liderlik mekanizmalarının da etkin bir şekilde kullanıldığı görülmektedir. Bu çalışma Türkiye’nin modernleşme sürecini salt yukarıdan aşağı yönlü bir modernleşme süreci olarak değil, rıza ve kültürel liderlik mekanizmaları üzerinden de ele almaktadır. Erken Cumhuriyet döneminde yönetici seçkinlerin laik kültürü nasıl inşa ettikleri ve toplumsal rızayı nasıl ürettikleri sorusundan yola çıkılarak, Erken Cumhuriyet dönemi laiklik ve modernleşme politikalarının kültürel alandaki etkisi Gramsci’nin hegemonya kavramı çerçevesinden ele alınmıştır. Tarihsel araştırma yönteminin kullanıldığı bu çalışmada “entegral devlet”in sivil toplum ve politik toplum araçları göz önünde bulundurularak Erken Cumhuriyet döneminin laik kültür inşası üzerine bir değerlendirme yapılmıştır.
The modernization process of the early Republic can be understood through two main axes: institutional and cultural. While reform programs implemented in the process of building a new nation and a new culture based on secular foundations were generally carried out through state coercive means, it is observed that mechanisms of consent and cultural leadership were also effectively used in the construction of secular culture. This study examines Türkiye’s modernization process not merely as a top-down modernization process, but also through the mechanisms of consent and cultural leadership. Starting from the question of how the ruling elites constructed secular culture and produced social consent in the early Republic, the impact of secularism and modernization policies in the cultural sphere is examined within the framework of Gramsci’s concept of hegemony. Using historical methods this study evaluates the construction of secular culture in the early Republic by considering the tools of the “integral state” in civil society and political society.