YAŞLILIKTA AKILLI TELEFON BAĞIMLILIĞI VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER: KULLANIM TÜRLERİ, YALNIZLIK VE SOSYAL DESTEK
7. BİLSEL INTERNATIONAL KORYKOS SCIENTIFIC RESEARCH AND INNOVATION CONGRESS, Mersin, Türkiye, 21 - 22 Şubat 2026, ss.57-67, (Tam Metin Bildiri)
- Yayın Türü: Bildiri / Tam Metin Bildiri
- Basıldığı Şehir: Mersin
- Basıldığı Ülke: Türkiye
- Sayfa Sayıları: ss.57-67
- İnönü Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
YAŞLILIKTA AKILLI TELEFON BAĞIMLILIĞI VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER: KULLANIM TÜRLERİ, YALNIZLIK VE SOSYAL DESTEK Öğr. Gör. Serhat DAĞ1/ Prof. Dr. Serap PARLAR KILIÇ2 1 İnönü Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu, İlk ve Acil Yardım Programı, serhat.dag@inonu.edu.tr, orcid.org/0009-0009-7345-1869 2 İnönü Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi, İç Hastalıkları Hemşireliği Anabilim Dalı, serap.parlar27@gmail.com, orcid.org/0000-0003-3721-5083 Özet Demografik değişimlerin yol açtığı küresel yaşlanma eğilimi, dijital teknolojilerdeki hızlı gelişmeler ve yaşlı nüfus arasında görülen teknoloji benimseme oranlarının artması, yaşlılarda telefon bağımlılığı kavramını giderek daha önemli bir araştırma konusu haline getirmektedir. Yaşlı bireyler için iletişim, bilgiye erişim, sağlık hizmetlerinin takibi ve günlük yaşamı kolaylaştırma gibi önemli avantajlar sunan akıllı telefonlar, kontrolsüz ve aşırı kullanım durumunda bağımlılık riski oluşturabilmektedir. Bu çalışma, yaşlı bireylerde akıllı telefon bağımlılığını güncel literatür ışığında incelemeyi ve bağımlılıkla ilişkili faktörleri kapsamlı biçimde değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Çalışmada yaşlılık sürecinin özellikleri, akıllı telefon bağımlılığı ve ilişkili internet kullanım bozuklukları, nomofobi, FoMO, phubbing, athazagoraphobia, smombie, zil sesi kaygısı gibi yeni dijital klinik terminolojiler ile yaşlı bireylerde akıllı telefon kullanımının olumlu ve olumsuz etkileri incelenmiştir. Ayrıca sosyal destek, yalnızlık, akıllı telefon kullanım türü, depresyon, öz denetim, kaygı, uyku kalitesi ve fiziksel aktivite gibi değişkenlerin akıllı telefon bağımlılığı ile ilişkisi ele alınmıştır. Güncel bilimsel kanıtlar, yaşlı bireylerde yalnızlığın, düşük sosyal desteğin, depresif belirtilerin ve azalmış öz denetimin akıllı telefon bağımlılığı riskini artırdığı; buna karşılık sosyal ilişkilerin güçlendirilmesinin, fiziksel aktivitenin artırılmasının ve psikososyal destek mekanizmaların geliştirilmesinin bağımlılık açısından koruyucu rol oynadığını ortaya koymaktadır. Tüm bu verilere dayanarak, dijital teknolojilerin sağlıklı ve işlevsel kullanımlarını destekleyen yaklaşımların geliştirilmesinin yaşlıların yaşam kalitesinin arttırılmasına önemli katkılar sağlayabileceği sonucuna varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Yaşlılık, Akıllı Telefon Bağımlılığı, Yalnızlık, Sosyal Destek
SMARTPHONE ADDICTION IN OLD AGE AND RELATED FACTORS: TYPES OF USE, LONELINESS, AND SOCIAL SUPPORT Lecturer Serhat DAĞ1/ Prof. Dr. Serap PARLAR KILIÇ2 1 Inonu University School of Health Services, Emergency Medical Services Program, serhat.dag@inonu.edu.tr, orcid.org/0009-0009 7345-1869 2 Inonu University Faculty of Nursing, Department of Internal Medicine Nursing, serap.parlar27@gmail.com, orcid.org/0000-0003-3721-5083 Abstract The global trend of aging caused by demographic changes, rapid developments in digital technologies, and increasing rates of technology adoption among the elderly population are making the concept of phone addiction among the elderly an increasingly important research topic. Smartphones, which offer important advantages for older adults such as communication, access to information, monitoring of health services, and facilitation of daily life, can pose a risk of addiction when used uncontrollably and excessively. This study aims to examine smartphone addiction in older adults in light of the current literature and to comprehensively evaluate the factors associated with addiction. The study examines the characteristics of the aging process, smartphone addiction and related internet use disorders, nomophobia, FoMO, phubbing, athazagoraphobia, smombie, ringtone anxiety, and other new digital clinical terminologies, as well as the positive and negative effects of smartphone use among older adults. Furthermore, the relationship between variables such as social support, loneliness, type of smartphone use, depression, self-control, anxiety, sleep quality, and physical activity and smartphone addiction is addressed. Current scientific evidence shows that loneliness, low social support, depressive symptoms, and reduced self-control increase the risk of smartphone addiction in older adults; conversely, strengthening social relationships, increasing physical activity, and developing psychosocial support mechanisms play a protective role against addiction. Based on all this data, it has been concluded that developing approaches that support the healthy and functional use of digital technologies can make significant contributions to improving the quality of life of older adults. Keywords: Aging, Smartphone Addiction, Loneliness, Social Support