Suç ve Suçlunun Niteliği ile Ceza Ekseninde Osmanlı Taşrasındaki Mahkûmların Profiline Dair Bir Örnek Analizi


Creative Commons License

Tekdal D.

International Conference on Research in EducationScience, İstanbul, Türkiye, 21 - 24 Mart 2020, ss.97-118

  • Basıldığı Şehir: İstanbul
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Sayfa Sayıları: ss.97-118

Özet

İnsanlık tarihi boyunca kurulu nizamın idamesi için toplumsal kurallar var olmuştur. Toplumsal kuralların evrenselliği ise yazılı hukuk kuralları olan devletlerce sağlanmıştır. Geçmişi uzun yıllara dayanan devletlerin hukukî tecrübesi de bir o kadar köklü olmuştur. Bu devletlerden birisi de hiç şüphesiz Osmanlı Devleti’dir. Kuruluşundan yıkılışına kadar Osmanlı Devleti’nin hukuk kuralları devlet düzenin devam etmesini ve toplumsal refahın sağlanmasını hedeflemiştir. Osmanlıdaki hukukî düzenlemeler bir yönüyle suçsuzu suçluya karşı korumayı amaçlarken diğer yönüyle suçluyu, verilecek ceza ile ıslah ederek tekrar topluma kazandırmayı amaçlamaktadır. Söz konusu olan bu tespit, Osmanlı’nın çağdaşı olan birçok devlet için de geçerlidir. Suçluya verilen cezanın çeşidi ve onun cezasını geçireceği hapishanede maruz kaldıkları ise cezasını tamamladıktan sonraki süreçte yaşayacaklarına etki etmektedir. Bu çalışmada, Osmanlı Devleti’nin taşrasındaki bir sancak ile üç kazasındaki hapishanelerde kalan mahkûmlar birçok yönüyle analiz edilmiştir. Bu kapsamda bir Doğu Anadolu kenti olan Bitlis sancağı ile Hizan, Mutki ve Ahlât’taki hapishanelerde kalan mahkûmlar örneklem olarak seçilmiştir. Adı geçen yerleşim birimleri ile ilgili Osmanlı Arşivi’nde çeşitli fonlarda tutulan belgelerden yararlanılarak mahkûmlar bazı değişkenler (yaş, cinsiyet, meslek vb.) açısından analiz edilerek bir taşra hapishanesindeki mahkûm profili çıkarılmıştır.