Ortaokul Öğrencilerinin 21. Yüzyıl Becerileri ile Medya Okuryazarlığı Düzeyleri ve Eleştirel Görsel Okuma Eğilimleri Arasındaki İlişki
Anadolu Journal of Educational Sciences International , cilt.16, sa.3, ss.1242-1267, 2026 (TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 16 Sayı: 3
- Basım Tarihi: 2026
- Doi Numarası: 10.18039/ajesi.1866845
- Dergi Adı: Anadolu Journal of Educational Sciences International
- Derginin Tarandığı İndeksler: TR DİZİN (ULAKBİM)
- Sayfa Sayıları: ss.1242-1267
- İnönü Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Bu çalışmanın amacı, ortaokul öğrencilerinin 21. yüzyıl becerileri ile medya okuryazarlığı düzeyleri ve eleştirel görsel okuma eğilimleri arasındaki ilişkiyi çeşitli değişkenler açısından incelemektir. İlişkisel tarama modeli kullanılarak yürütülen araştırmanın çalışma grubu, farklı sınıf seviyelerinden toplam 360 ortaokul öğrencisinden oluşmuştur. Veri toplama araçları olarak 21. Yüzyıl Becerileri Ölçeği, Medya Okuryazarlığı Ölçeği ve Eleştirel Görsel Okuma Eğilimleri Ölçeği kullanılmıştır. Veriler, bağımsız örneklem t-testleri, ANOVA ve Pearson korelasyon analizi kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışmanın bulgularına göre, öğrencilerin 21. yüzyıl becerilerine ilişkin algıları yüksektir; medya okuryazarlığı düzeyleri ve eleştirel görsel okuma eğilimleri ise orta-yüksek aralıktadır. 21. yüzyıl becerilerinde kız öğrencilerin lehine anlamlı bir fark bulunurken, medya okuryazarlığı düzeyleri ve eleştirel görsel okuma eğilimlerinde anlamlı bir fark bulunmamıştır. 5. sınıf öğrencilerinin 21. yüzyıl becerileri puanlarının daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Baba eğitim düzeyine göre 21. yüzyıl becerileri puanlarında anlamlı farklılık bulunmuştur. Annenin eğitim düzeyinde ise anlamlı bir farklılık olmadığı bulunmadığı gözlemlenmiştir. Dijital kullanım alışkanlıklarına ilişkin bulgular, interneti günde dört saat veya daha fazla kullanan öğrencilerin üç ölçekte de daha düşük puan alma eğiliminde olduğunu göstermektedir. Her gün sosyal medya kullanan öğrenciler eleştirel görsel okuma eğilimleri ölçeğinden daha düşük puanlar almıştır. Değişkenler arasındaki ilişkiler incelendiğinde, 21. yüzyıl becerileri ile medya okuryazarlığı düzeyleri ve eleştirel görsel okuma eğilimleri arasında orta ila yüksek düzeyde pozitif ve anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Bu sonuçlar, öğrencilerin bilişsel, dijital ve eleştirel görsel okuma eğilimlerinin bir bütünlük içinde geliştirilmesinin önemli olduğunu düşündürmektedir.
The aim of this study is to examine the relationship between secondary school students' 21st-century skills and their levels of media literacy and critical visual reading tendencies in terms of various variables. The study group for the research, conducted using a correlational survey model, consisted of a total of 360 secondary school students from different grade levels. The 21st Century Skills Scale, Media Literacy Scale, and Critical Visual Reading Tendencies Scale were used as data collection tools. The data were analysed using independent samples t-tests, ANOVA and Pearson correlation analysis. According to the findings of the study, students' 21st-century skills level is high; their media literacy and critical visual reading levels are in the medium-high range. There was a significant difference in 21st-century skills in favour of female students; however, no significant difference was found in media literacy and critical visual reading levels. It has been determined that Year 5 pupils have higher 21st Century Skills scores. It was observed that the father's educational level significantly affects 21st Century Skills, while the mother's educational level does not create a significant difference. Findings regarding digital usage habits show that pupils who use the internet for four hours or more daily have lower scores on all three scales. Students who used social media every day were found to have lower critical visual literacy tendencies. When examining the relationships between variables, moderate to high levels of positive and significant relationships were found between 21st-century skills and media literacy and critical visual literacy. These results demonstrate that students' cognitive, digital and critical visual literacy skills need to be addressed within a holistic learning framework.