Türkiye'nin hayvansal, bitkisel yağlar ve mumlar pazarındaki küresel rekabet gücü: Balassa ve net ihracat indeksinden karşılaştırmalı kanıtlar

Creative Commons License

YALÇIN M.

Mustafa Kemal Üniversitesi Tarım Bilimleri Dergisi, cilt.31, sa.2, ss.355-366, 2026 (TRDizin)

Özet

Bu çalışmanın amacı, Türkiye ve hayvansal, bitkisel katı ve sıvı yağlar, mumlar ihracatında lider beş ülkenin (Arjantin, Endonezya, İspanya, Malezya ve Hollanda) ihracat rekabet uzmanlaşma düzeyini belirlemek ve bunları karşılaştırmalı bir perspektiften analiz etmektir. Analiz sonuçlarından elde edilen bulgular ile Türkiye’nin ihracat ithalat politikalarında bir yol haritası çıkarmak da yine çalışmanın amaçları arasında yer almaktadır. Bu doğrultuda, söz konusu ülkelerin 2005-2024 dönemi ihracat ve ithalat değerleri WITS veri tabanından alınmıştır. Analizler, SITC Rev. 3 grubuna ait “4- hayvansal/bitkisel yağ/katı yağ/mum ” ürün grubunda yer alan 3 hayvansal, bitkisel katı ve sıvı yağlar, mumlar alt ürün grubu için Açıklanmış Karşılaştırmalı Üstünlükler (AKÜ) metodu kullanılarak yapılmıştır. Balassa İndeksi sonuçlarına göre, Endonezya ve Malezya’nın 4313 kodlu “Sanayide kullanılan monokarboksilik yağ asitleri ile değra, mum artıkları vs.” ürün grubunda, İspanya’nın ise 4214 kodlu “Zeytin yağı ve fraksiyonları” ürün grubunda rekabet avantajına sahip olduğu belirlenmiştir. Net İhracat İndeksi sonuçları ise Arjantin’in tüm alt ürün gruplarında, Endonezya ve Malezya’nın 4313 kodlu ürün grubunda, Hollanda’nın 4113 “Hayvansal yağ/ (yağlılık)” ve 4313 alt ürün gruplarında, İspanya’nın 4113 ve 4214 alt ürün gruplarında ve Türkiye’nin ise 4214 ürün grubunda ihracat uzmanlaşması elde ettiği tespit edilmiştir.
This study aims to analyse the export competitiveness of Türkiye and the five leading exporters of animal and vegetable fats, oils and waxes - Argentina, Indonesia, Spain, Malaysia and the Netherlands - from a comparative perspective. The study also aims to develop a roadmap for Türkiye’s import and export policies based on the analysis’s findings. To this end, export and import values for these countries between 2005 and 2024 were obtained from the WITS (World Integrated Trade Solution) database. Analyses were conducted using the Revealed Comparative Advantage (RCA) method for three sub- product groups of animal and vegetable fats, oils and waxes within the “4- Animal/veg oil/fat/wax” product group of SITC Rev. 3. According to the Balassa Index, Indonesia and Malaysia have a competitive advantage in product group 4313 “Monocarboxylic fatty acids used in industry, as well as degreasing, wax residues, etc.”, while Spain has a competitive advantage in product group 4214 “Olive oil and its fractions”. The Net Export Index results show that Argentina has achieved export specialisation in all sub-product groups; Indonesia and Malaysia have achieved this in the 4313 sub-product group; Netherlands have achieved this in the 4113 “Animal oil/(fatness)” and 4313 sub-product groups; Spain have achieved this in the 4113 and 4214 sub-product groups; and Türkiye have achieved this in the 4214 sub-product group.