Karaciğer Nakli Olmuş Hastaların Metabolik Sendrom Bilgi ve Farkındalık Düzeylerinin Belirlenmesi


Creative Commons License

İpek Aslan Ö., Oltuluoğlu H., Doğan R.

8. Ulusal 4. Uluslararası Temel Hemşirelik Bakımı Kongresi , Çanakkale, Türkiye, 1 - 03 Ekim 2026, ss.284, (Özet Bildiri)

  • Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
  • Basıldığı Şehir: Çanakkale
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Sayfa Sayıları: ss.284
  • İnönü Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Giriş ve Amaç: Metabolik sendrom, karaciğer nakli sonrası sık görülen,  hasta ve greftin uzun dönem sağkalımı üzerinde olumsuz etkilere yol açabilen önemli bir komplikasyondur. Bu araştırma, karaciğer nakli alıcılarının metabolik sendrom bilgi ve farkındalık düzeylerini belirlemek ve etkileyen faktörleri incelemek amacıyla yapıldı.

Yöntem: Tanımlayıcı tipte olan bu araştırmanın evrenini bir üniversite hastanesinin Karaciğer Nakli Enstitüsü’nde karaciğer nakli olmuş ve taburculuğu gerçekleşmiş hastalar oluşturdu. Örneklemi ise güç analizi kullanılarak yapılan ölçüm sonunda 164 hasta olarak belirlendi ve araştırma dahil edilme kriterlerine uygun 164 hasta ile tamamlandı. Veriler Mayıs 2025-Şubat 2026 tarihleri arasında, Kişisel Bilgi Formu ve Metabolik Sendrom Bilgi ve Farkındalık Ölçeği (MSBFÖ) ile telefon görüşmesi yoluyla toplandı. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, normallik testi, Mann-Whitney U testi, Kruskal-Wallis testi ve çoklu doğrusal regresyon analizleri kullanıldı. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edildi.

Bulgular: Araştırmaya katılan hastaların yaş ortalamasının 51.82 ± 13.01 ve nakil üzerinden geçen sürenin 28.29 ± 44.78 ay olduğu bulundu. Hastaların %97.0’ının metabolik sendrom hakkında bilgi almadığı, %56.7’sinin ise sağlık profesyonellerinden nakil sonrası oluşabilecek sorunlar hakkında bilgi aldığı saptandı. Sağlık profesyonellerinden bilgi alan hastaların %71.0’ının bilgi kaynağının hekim ve hemşireler olduğu belirlendi. Araştırmaya katılan hastaların Metabolik Sendrom Bilgi ve Farkındalık Ölçeğinden aldığı toplam puan ortalaması 49.70 ± 6.01 (orta düzey aralığının üst sınırına yakın) olarak bulundu. Metabolik sendrom hakkında bilgi alan hastaların MSBFÖ toplam puanı ve Tanımlama alt boyut puanları ile sağlık profesyonellerinden nakil sonrası oluşabilecek sorunlar hakkında bilgi alan hastaların MSBFÖ toplam puanı, Farkındalık ve Korunma alt boyut puanlarının anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu saptandı. Düzeltilmiş çoklu doğrusal regresyon analizinde yalnızca sağlık profesyonellerinden nakil sonrası oluşabilecek sorunlar hakkında bilgi alma durumu MSBFÖ toplam puanıyla anlamlı düzeyde ilişkili bulundu. Bilgi alan hastaların düzeltilmiş toplam puanları bilgi almayanlardan yaklaşık 2.86 puan daha yüksekti (p = 0.002). Modelin toplam puandaki varyansın %8.1’ini açıkladığı belirlendi (düzeltilmiş R² = 0.070).

Sonuç: Karaciğer nakli alıcılarının metabolik sendroma ilişkin bilgi ve farkındalık düzeyinin orta düzey aralığının üst sınırına yakın olduğu belirlendi. Sağlık profesyonellerinden nakil sonrası oluşabilecek sorunlar hakkında bilgi alma durumunun daha yüksek MSBFÖ toplam puanıyla anlamlı düzeyde ilişkili olduğu saptandı. Bu bulgular, taburculuk eğitimi ve izlem sürecinde metabolik sendroma yönelik yapılandırılmış eğitim programlarının önemini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler: Bilgi, Farkındalık, Karaciğer Nakli, Metabolik Sendrom, Nakil Alıcıları