Karaciğer Nakli Olmuş Hastaların Metabolik Sendrom Bilgi ve Farkındalık Düzeylerinin Belirlenmesi
8. Ulusal 4. Uluslararası Temel Hemşirelik Bakımı Kongresi , Çanakkale, Türkiye, 1 - 03 Ekim 2026, ss.284, (Özet Bildiri)
- Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
- Basıldığı Şehir: Çanakkale
- Basıldığı Ülke: Türkiye
- Sayfa Sayıları: ss.284
- İnönü Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Giriş
ve Amaç: Metabolik
sendrom, karaciğer nakli sonrası sık görülen,
hasta ve greftin uzun dönem sağkalımı üzerinde olumsuz etkilere yol
açabilen önemli bir komplikasyondur. Bu araştırma, karaciğer nakli alıcılarının
metabolik sendrom bilgi ve farkındalık düzeylerini belirlemek ve etkileyen
faktörleri incelemek amacıyla yapıldı.
Yöntem: Tanımlayıcı
tipte olan bu araştırmanın evrenini bir üniversite hastanesinin Karaciğer Nakli Enstitüsü’nde karaciğer nakli
olmuş ve taburculuğu gerçekleşmiş hastalar oluşturdu. Örneklemi ise güç
analizi kullanılarak yapılan ölçüm sonunda 164 hasta olarak belirlendi ve
araştırma dahil edilme kriterlerine uygun 164 hasta ile tamamlandı. Veriler
Mayıs 2025-Şubat 2026 tarihleri arasında, Kişisel Bilgi Formu ve Metabolik
Sendrom Bilgi ve Farkındalık Ölçeği (MSBFÖ) ile telefon görüşmesi yoluyla
toplandı. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, normallik testi, Mann-Whitney U testi, Kruskal-Wallis testi ve çoklu
doğrusal regresyon analizleri kullanıldı. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul
edildi.
Bulgular: Araştırmaya
katılan hastaların yaş ortalamasının 51.82 ± 13.01 ve nakil üzerinden geçen
sürenin 28.29 ± 44.78 ay olduğu bulundu. Hastaların %97.0’ının metabolik
sendrom hakkında bilgi almadığı, %56.7’sinin ise sağlık profesyonellerinden
nakil sonrası oluşabilecek sorunlar hakkında bilgi aldığı saptandı. Sağlık
profesyonellerinden bilgi alan hastaların %71.0’ının bilgi kaynağının hekim ve
hemşireler olduğu belirlendi. Araştırmaya katılan hastaların Metabolik Sendrom
Bilgi ve Farkındalık Ölçeğinden aldığı toplam puan ortalaması 49.70 ± 6.01 (orta
düzey aralığının üst sınırına yakın) olarak bulundu. Metabolik sendrom hakkında
bilgi alan hastaların MSBFÖ toplam puanı ve Tanımlama alt boyut puanları ile sağlık
profesyonellerinden nakil sonrası oluşabilecek sorunlar hakkında bilgi alan
hastaların MSBFÖ toplam puanı, Farkındalık ve Korunma alt boyut puanlarının
anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu saptandı. Düzeltilmiş çoklu doğrusal
regresyon analizinde yalnızca sağlık profesyonellerinden nakil sonrası
oluşabilecek sorunlar hakkında bilgi alma durumu MSBFÖ toplam puanıyla anlamlı
düzeyde ilişkili bulundu. Bilgi alan hastaların düzeltilmiş toplam puanları
bilgi almayanlardan yaklaşık 2.86 puan daha yüksekti (p = 0.002). Modelin
toplam puandaki varyansın %8.1’ini açıkladığı belirlendi (düzeltilmiş R² =
0.070).
Sonuç: Karaciğer
nakli alıcılarının metabolik sendroma ilişkin bilgi ve farkındalık düzeyinin orta
düzey aralığının üst sınırına yakın olduğu belirlendi. Sağlık
profesyonellerinden nakil sonrası oluşabilecek sorunlar hakkında bilgi alma
durumunun daha yüksek MSBFÖ toplam puanıyla anlamlı düzeyde ilişkili olduğu
saptandı. Bu bulgular, taburculuk eğitimi ve izlem sürecinde metabolik sendroma
yönelik yapılandırılmış eğitim programlarının önemini ortaya koymaktadır.
Anahtar Kelimeler: Bilgi, Farkındalık, Karaciğer Nakli, Metabolik Sendrom, Nakil Alıcıları