Türkiye'deki Demokratikleşme Sürecine Etkileri Bakımından 2017 Anayasa Değişikliği


YILDIRIM U. T.

II. Uluslararası Battalgazi Multidisipliner Çalışmalar Kongresi, Malatya, Türkiye, 15 - 17 Mart 2019, ss.100-108

  • Basıldığı Şehir: Malatya
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Sayfa Sayıları: ss.100-108

Özet

Demokratikleşme süreci siyasal iktidarın ve egemenliğin ulusal ve uluslararası arenadaki
dinamiklere bağlı olarak halka aktarılma sürecini ifade eden kapsayıcı bir kavram olarak
algılanabilir. Bu süreç, literatürde de genellikle ele alındığı gibi iki temel adımdan oluşmaktadır: rejim değişikliği ve demokrasinin konsolidasyonu. İlk adım, otoriteryanizmden demokratik rejime geçiş sürecini ihtiva ederken, ikincisi ise demokratik değerlerin toplum ve devlet nezdinde içselleştirilmesini ifade etmektedir. Bu bağlamda, günümüzde demokratik rejimlerin demokratikleşmesi süreci tarihsel perspektifle ele alındığında, bu değişimlerin genellikle ülke içinde ya da dışında gerçekleşen darbe, ihtilal, savaş vb. gibi dramatik değişimler sonucunda gerçekleştiği ifade edilebilir. Öte yandan bu ülkelerde gözlenen diğer bir olgu ise demokrasiye geçiş sonrası siyasal hayatın hukukun üstünlüğü, siyasal muhalefetin oluşması, serbestçe işleyen basın ve yayın organlarının tahsisi ve siyasal katılımı arttıran mekanizmaların yaygınlaştırılması gibi demokrasinin evrensel değerleri üzerine yapılandırıldığıdır. Bu bağlamda demokratikleşme sürecini etkileyen birçok faktörün yanında anayasal hareketlerin, geçmişten günümüze rejimlerin değiştirilmesinde ve demokrasinin konsolidasyonunda önemli roller üstlendiği belirtilebilir. Bu açıdan, 19.yy’den itibaren başlayan anayasal hareketlerin Türkiye’nin siyasal, toplumsal ve ekonomik yapısını derinden etkilediği mevzusundaki genel kanı, 2017 yılında gerçekleştirilen 1982 Anayasası’ndaki 18 maddelik değişimi, demokratikleşme bağlamında analiz edilmesini cazip hale getirmektedir. Bu bildirinin temel çıkış noktası ise 2017 yılında değiştirilen maddelerin, kuvvetler ayrılığı ilkesinin güçlendirilmesi, yasama-yürütme erklerinin dengelenmesi, demokrasinin üzerindeki vesayetin kaldırılması, temel hak ve özgürlüklerin genişletilmesi ve hukukun üstünlüğü anlayışının pekiştirilmesi bağlamlarında Türkiye’deki demokratikleşme süreçlerine pozitif yönde bir etkide bulunduğu yönündeki iddiaya dayanmaktadır. Bu minvalde çalışmanın temel amacı, Anayasa’daki bu değişikliklerin Türkiye’deki demokratikleşme sürecine etkilerini evrensel demokratik değerleri dikkate alarak ayrıntılı bir şekilde analiz etmeyi ve bu süreçlere katkılarını ve götürülerini ortaya koymayı amaçlamaktadır.