Geleneksel Kadın Giysilerinin Sanatsal Temsili: Kültürel Bellek ve Biçim-Yüzey İlişkisi Bağlamında Bir İnceleme

SANAT VE İNSAN, sa.10, ss.1-12, 2026 (Hakemli Dergi)

Bu çalışma, geleneksel Anadolu kadın giysilerinin kültürel, simgesel ve sanatsal boyutlarını inceleyerek bu giysilerin

çağdaş Türk resim sanatındaki temsilini biçim–yüzey ilişkisi bağlamında değerlendirmektedir. Giysi, yalnızca estetik

bir unsur olarak değil; kimlik, toplumsal aidiyet, kültürel bellek ve kadın emeğine ilişkin göstergeler taşıyan bir kültürel

anlatı unsuru olarak ele alınmıştır. Araştırma nitel yaklaşım çerçevesinde yapılandırılmış ve etnografik desen

benimsenmiştir. Bu kapsamda Malatya’nın Öncü Köyü’nde yürütülen saha çalışmalarıyla geleneksel kadın giysilerinin

güncel kullanım biçimleri, yerel adlandırmaları ve toplumsal bağlamları incelenmiştir. Küllük, keten, zıbın, köynek,

bervanik ve tuman gibi temel giysi unsurları işlevsel ve simgesel yönleriyle analiz edilmiştir. Çalışmanın devamında

Batı ve Türk resim sanatında kadın figürünün geleneksel giysilerle temsili tarihsel bir perspektifle ele alınmış; son

bölümde ise sanat temelli araştırma yaklaşımı doğrultusunda üretilen eserler biçim–yüzey ilişkisi bakımından

değerlendirilmiştir. Bulgular, geleneksel kumaşların özellikle pazen resim yüzeyi olarak kullanılmasının, giysiyi görsel

anlatının yapısal bir bileşeni hâline getirerek çağdaş sanatsal temsilde yeni olanaklar ürettiğini göstermektedir.

This study investigates the cultural, symbolic, and artistic dimensions of traditional Anatolian women’s clothing and

evaluates their representation in contemporary Turkish painting within the framework of the form–surface relationship.

Clothing is approached not merely as an aesthetic element but as a cultural signifier conveying identity, social

belonging, cultural memory, and women’s labor. The research is structured within a qualitative framework and adopts

an ethnographic design. Fieldwork conducted in Öncü Village (Malatya) examines the contemporary use of traditional

garments, their local terminology, and social contexts. Core clothing elements such as küllük (headdress), keten

(headscarf), zıbın (three-panel dress), köynek (shirt), bervanik (apron), and tuman (shalwar) are analyzed in terms of

both function and symbolic meaning. The study also presents a historical overview of the representation of the female

figure in traditional attire within Western and Turkish painting traditions. Finally, from an arts-based research

perspective, the produced artworks are evaluated through form–surface relations. The findings demonstrate that the use

of traditional fabrics particularly pazen as pictorial surfaces transforms clothing into a structural component of visual

narration and expands expressive possibilities in contemporary art.