Eski Türkçede Bir Birleşik Yapı: “et’öz”


Creative Commons License

Kekevi İ.

ETÜT DERGISI, sa.10, ss.69-75, 2025 (Hakemli Dergi)

Özet

Çalışmada öncelikle Eski Türkçe çerçevesi içerisinde değerlendirilecek olan “etöz” sözcük grubunun ele alınma gerekçeleri üzerinde durulmuştur. Söz konusu sözcük grubuna ilişkin mevcut kanının dayanak noktaları ele alınmıştır. Buna bağlı olarak farklı bir görüş açısından değerlendirmek üzere “etöz” sözcük grubu üzerine inceleme sınırları Eski Türkçe olacak biçimde çizilmiştir. Bu sınırlar içerisinde elde edilen bulgular, “Etöz”e İlişkin Bulgular çatısı altında “Sözlüksel, Gramatikal” ve “Tematik ve Metin Merkezli” bulgular olmak üzere iki ana başlıkta tasnif edilmiştir. Böyle bir tasnifin amacı öncelikle teorik olan bulguların metin-inceleme ve yorumlayıcı çalışmalarla tutarlılık sağlayıp sağlamadığını görmektir. Her iki alt başlıkta da Türk dili tarihi çerçevesinde genel bir artsürem izlenmiştir. İlk alt başlıkta “etöz”e ilişkin verilen anlam alanı dizgesi paralel bir biçimde ikinci alt başlıkta tematik ve metin merkezli çalışmalarda da izlendiği görülmüştür. Sonuç bölümünde “etöz” yapısına ilişkin ikilemelere dayalı olarak düşünülmüş genel algının dışında bir mantıkla bir sözcük ve gramatikal bir birim olarak da kullanılan bir diğer sözcüğün birleşiminden oluştuğu yönünde bir başka görüş geliştirilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Etöz, Anlam Alanı, Eski Türkçe, Vücut, Ruh