SPORCU SAĞLIĞINDA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR: PERFORMANS, SAKATLIK ÖNLEME VE MENTAL SAĞLIK

Düz S.

13. ULUSLARARSI SAĞLIKLI YAŞAM KONGRESİ, İstanbul, Türkiye, 24 Ekim 2026, ss.2-7, (Tam Metin Bildiri)

  • Yayın Türü: Bildiri / Tam Metin Bildiri
  • Basıldığı Şehir: İstanbul
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Sayfa Sayıları: ss.2-7
  • İnönü Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Bu çalışmanın amacı; sağlıklı yaşam, spor ve egzersiz ekseninde sporcu sağlığını tehdit eden güncel risk faktörlerini tanımlamak, sakatlık önleme stratejilerindeki modern biyomekanik ve teknolojik yaklaşımları incelemek, beslenmeden mental sağlığa kadar uzanan multidisipliner koruyucu uygulamaları uluslararası literatür ışığında sentezlemektir. Çalışma kapsamında, uluslararası veri tabanları (PubMed, Web of Science, Scopus) üzerinde sporcu sağlığı, sakatlık önleme, spor nutrisyonu, elit sporcularda mental sağlık ve yeni nesil e-spor egzersiz protokolleri konularını ele alan güncel ve hakemli literatür (2013-2026) sistematik bir şekilde taranmış ve derlenmiştir. İncelemeler sonucunda, sporcu sağlığının korunmasında geleneksel reaktif (tedavi edici) tıp anlayışının yerini proaktif ve önleyici yaklaşımlara bıraktığı görülmüştür. Antrenman yüklerinin Akut:Kronik Yük Oranı (ACWR) metrikleriyle izlenmesinin aşırı yüklenme yaralanmalarını anlamlı ölçüde azalttığı; kış dönemi antrenmanlarında Vitamin D seviyelerinin optimize edilmesinin ve polifenol bazlı fonksiyonel besin tüketiminin immün direnç ve rejenerasyonu hızlandırdığı saptanmıştır. Ayrıca, Uluslararası Olimpiyat Komitesi (IOC) konsensüs raporları doğrultusunda, elit sporcularda tükenmişlik ve anksiyete gibi psikososyal stresörlerin mekanik sakatlık riskleriyle doğrudan korelasyon gösterdiği belirlenmiştir. Yeni nesil bir branş olan e-sporda ise yüksek nörobilişsel yükün yarattığı kronik stresin, entegre egzersiz protokolleri ile hafifletilebildiği ortaya konmuştur. Sonuç olarak, sporcu sağlığı, yalnızca kas-iskelet sistemi parametreleriyle sınırlı kalmayıp biyo-psiko-sosyal bir bütünlük içinde ele alınmalıdır. Antrenör, spor hekimi, fizyoterapist, diyetisyen ve psikologların koordineli çalıştığı multidisipliner modeller; hem elit düzeyde sportif başarıların sürdürülebilirliğini sağlayacak hem de rekreasyonel düzeyde toplumun sağlıklı yaşam kalitesini yukarı taşıyacaktır.