2023 Kahramanmaraş depremi sonrasında konteynerlerde yaşayan bireylerde nefes darlığı, yorgunluk düzeyi ve yaşam kalitesi

Creative Commons License

utuş A., Ozyilmaz S., KİLİC T., kılıç m., Arpacı M., kaygusuzoğlu b.

ANADOLU KLİNİĞİ TIP BİLİMLERİ DERGİSİ, cilt.31, sa.2, ss.310-319, 2026 (TRDizin)

Özet

Amaç: Bu çalışmanın amacı, 2023 Kahramanmaraş depremleri sonrasında Malatya’daki konteynerlerde yaşayan bireylerde solunum fonksiyonlarını, dispne algısını ve sağlıkla ilişkili yaşam kalitesini değerlen- dirmek ve bu parametrelerin uyku kalitesi, kas gücü ve sosyodemografik faktörlere göre farklılaşıp fark- lılaşmadığını incelemektir. Yöntemler: Kesitsel tasarıma sahip bu saha çalışması, Malatya’daki Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkan- lığı (AFAD) Teknokent ve Rönesans konteynerlerinde yaşayan 25–55 yaş arası 360 bireyle yürütülmüş- tür. Solunum fonksiyonları portatif spirometre, dispne Modified Medical Research Council (mMRC), uyku kalitesi Pıttsburg Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ), yaşam kalitesi Sağlık Durumu Anketi Short Form (SF-36) ile değerlendirilmiştir. Kas gücü, el kavrama dinamometresi ile ölçülmüştür. Korelasyon ve çoklu doğrusal regresyon analizleri kullanılmıştır. Bulgular: FEV₁/FVC oranları genel olarak normal sınırlarda bulunurken, Zorlu Vital Kapasite (FVC) ve Fonksiyonel Ekspiratuar 1. Saniye Volümü (FEV₁) değerlerinde çeyrekler arası aralıkta geniş bir dağı - lım saptanmıştır. Cinsiyet ve çalışma durumuna göre solunum fonksiyonlarında büyük etki büyüklükleri saptanmıştır. El kavrama kuvveti ve SF-36 fiziksel alt boyutları ile FVC ve FEV₁ arasında orta–yüksek düzeyde pozitif korelasyonlar bulunmuştur. Çoklu regresyonda yaş, cinsiyet, vücut kitle indeksi, kas gücü ve çalışma durumu FVC’nin bağımsız belirleyicileri olarak belirlenmiştir. Sonuç: Konteynerde yaşayan bireylerde solunum sağlığı etkilenimi obstrüksiyondan ziyade fonksiyonel kapasite azalması şeklindedir ve afet sonrası izlemde fonksiyonel değerlendirmelerin önemini göster- mektedir.
Aim: The aim of this study is to evaluate respiratory functions, dyspnea perception, and health-related quality of life in individuals living in containers in Malatya following the 2023 Kahramanmaraş earth- quakes, and to examine whether these parameters differ according to sleep quality, muscle strength, and sociodemographic factors. Methods: This cross-sectional field study was conducted with 360 individuals aged 25–55 living in the Disaster and Emergency Management Authority (AFAD) Technopark and Renaissance containers in Malatya. Respiratory functions were assessed with a portable spirometer, dyspnea with the Modified Medical Research Council (mMRC) scale, sleep quality with the Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI), and quality of life with the Health Status Questionnaire Short Form (SF-36). Muscle strength was mea- sured with a hand grip dynamometer. Correlation and multiple linear regression analyses were used. Results: While FEV₁/FVC ratios were generally within normal limits, a wide distribution was detected in the interquartile range for Forced Vital Capacity (FVC) and Forced Expiratory Volume in 1 second (FEV₁) values. Large effect sizes were found in respiratory functions according to gender and employment sta- tus. Moderate-to-high positive correlations were found between hand grip strength and SF-36 physical subscales and FVC and FEV₁. In multiple regression, age, gender, body mass index, muscle strength, and employment status were identified as independent predictors of FVC. Conclusion: Respiratory health impairment in individuals living in containers manifests as a reduction in functional capacity rather than obstruction, highlighting the importance of functional assessments in post-disaster follow-up.