Yenilebilir mantarlar, özel lezzetleri, yüksek besin değerleri, düşük kalori değerleri ve biyolojik aktiviteleri nedeniyle son yıllarda gi derek daha fazla popülerlik kazanan gıda maddeleridir. Geleneksel tıp teorisine göre birçok rahatsızlığı önlediği veya hafiflettiği öne sürülen mantarlar, binlerce yıldır halk hekimliğinde ve fonksiyonel gıdalarda kullanılmışlardır. Morchella cinsine ait bir mantar türü olan Morchella esculenta, dış görünüşü kuzu midesine benzediğinden genel olarak ku zugöbeği veya kuzu midesi mantarı olarak adlandırılmaktadır. Bu man tarlar, kuzey yarım kürenin ılıman bölgelerinde yaygın olarak bulunurlar ve ilkbaharda yalnızca birkaç hafta doğada görülürler. Çin kültüründe kuzugöbeği, çeşitli mide rahatsızlıklarını tedavi etmek için geleneksel Çin tıbbında ilaç olarak uzun bir kullanım geçmişine sahip tir. M. esculenta’nın içerdiği polisakkaridler, polifenolik bileşikler, pro teinler ve protein hidrolizatları dâhil olmak üzere çeşitli biyoaktif bileşenler, pek çok biyolojik aktiviteye sahip olmasına katkıda bulu nur. Antioksidan, antiinflamatuar, immünoregülatör, hiperglisemik ve hipolipidemik, antiaterosklerotik ve antitümör özellikler gibi farklı bi yoaktivitelere sahiptir. Yapılan pek çok araştırma sonucunda, mantar ların yapısındaki aktif bileşiklerin insan sağlığı için iyileştirici ve olumlu rollerinin olduğu bulunmuştur. Bu konuda yapılan araştırmalar arttıkça insanlığın mantar türlerine ve bileşenlerine olan ilgisi de art maya başlamıştır. Ancak mantarlarla ilgili çalışmaların büyük çoğun luğu mantarların teşhisi, morfolojik ve anatomik yapılarının aydınlatılması ve bileşenlerinin tespiti konusunda yoğunlaşmıştır. Man tarların içeriğinde yer alan etkin bileşenlerin aktiviteleri ile ilgili çalış malar sınırlı sayıdadır. M. esculenta’nın besin takviyesi ve ilaç takviyesi olarak kullanımı açısından, bu derleme aktif bileşenlerin yapısal özel liklerini, biyolojik aktivitelerini, kapsamlı bir şekilde özetlemeyi amaç lamaktadır.
Edible mushrooms are food items that have become in creasingly popular in recent years due to their special flavor, high nu tritional value, low caloric value, and biological activity. According to traditional medical theory, mushrooms, which are claimed to pre vent or alleviate many diseases, have been used in folk medicine and functional foods for thousands of years. Morchella esculenta, a mush room species belonging to the Morchella genus, is generally called morel or lamb stomach mushroom because its external appearance re sembles a lamb stomach. These mushrooms are widely found in tem perate regions of the northern hemisphere and are seen in nature for only a few weeks in the spring. In Chinese culture, morels have a long history of being used as a traditional Chinese medicine to treat vari ous stomach disorders. Various bioactive components contained in M. esculenta, including polysaccharides, polyphenolic compounds, proteins, and protein hydrolysates, contribute to its many biological activities. It has different bioactivities such as antioxidant, anti-in flammatory, immunoregulatory, hyperglycemic hypolipidemic, anti atherosclerotic, and anti-tumor properties. As a result of many studies, it has been found that the active compounds in the structure of mush rooms have healing and positive roles for human health. As the re search on this subject increases, humanity’s interest in mushroom species and components has increased. However, the majority of stud ies on mushrooms have focused on the identification of mushrooms, the elucidation of their morphological and anatomical structures, and the determination of their components. Studies on the activities of the active components contained in mushrooms are limited in number. In terms of the use of M. esculenta as a dietary supplement and drug supplement, this review aims to summarize the structural properties and biological activities of the active components comprehensively.
