Öğretmenlere Yönelik Yapay Zekâ Tutum Ölçeği: Geliştirme ve Uygulama Çalışması
Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, cilt.24, sa.2, ss.1750-1784, 2026 (TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 24 Sayı: 2
- Basım Tarihi: 2026
- Doi Numarası: 10.37217/tebd.1756320
- Dergi Adı: Türk Eğitim Bilimleri Dergisi
- Derginin Tarandığı İndeksler: TR DİZİN (ULAKBİM)
- Sayfa Sayıları: ss.1750-1784
- İnönü Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Araştırmanın amacı, öğretmenlerin yapay zekâya karşı tutumlarını belirlemeye yönelik geçerli ve güvenilir bir ölçek geliştirmek ve geliştirilen ölçeği kullanarak gerçekleştirilen uygulama sonuçlarına dayalı betimleme yapmaktır. Bu amaç doğrultusunda yürütülen araştırmada, nicel araştırma yöntemlerinden biri olan tarama deseni kullanılmıştır. Araştırma iki aşamada gerçekleştirilmiştir. İlk aşamada araştırma konusuna yönelik ölçek geliştirilerek ikinci aşamada geliştirilen ölçek uygulanmıştır. Araştırmanın örneklemi uygun örnekleme yöntemi ile belirlenmiştir. Birinci aşamada, oluşturulan taslak ölçek 468 öğretmene uygulanmış ve yapı geçerliğinin sağlanabilmesi amacıyla açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri yapılmıştır. Ölçeğin Cronbach alfa güvenirlik katsayıları ölçek genelinde .90, kaçınma alt boyutunda .89, kabullenme alt boyutunda .87 olarak hesaplanmıştır. Analizler sonucunda, yapay zekâ teknolojisine ilişkin öğretmen tutumlarını belirlemeye yönelik 5’li Likert tipinde, 14 maddelik ve 2 alt boyutlu bir ölçek geliştirilmiştir. Yapay Zekâ Tutum Ölçeği’nin geçerli ve güvenilir bir ölçek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Geliştirilen ölçek 243 sınıf öğretmenine uygulanarak veri toplanmıştır. Toplanan verilerin betimlenmesinde normal dağılıma yakın olmasından dolayı parametrik testler kullanılmıştır. Betimleme süreci sonunda sınıf öğretmenlerinin yapay zekâya ilişkin tutum puanlarının, ölçek genelinde ve alt boyutlarda ortalamanın üzerinde olumlu yönde olduğu ve kabullenme alt boyutunda cinsiyet, yaş, internet kullanım süresi değişkenleri açısından anlamlı farklılaştığı görülmüştür. Geliştirilen ölçeğin farklı örneklem gruplarında ve farklı değişkenlerle karşılaştırılarak uygulanması önerilmektedir.
The aim of the research is to develop a valid and reliable scale to determine teachers' attitudes towards artificial intelligence and to make a description based on the results of the application conducted using the developed scale. In the research conducted for this purpose, a survey design, one of the quantitative research methods, was used. The research was conducted in two stages. In the first stage, a scale for the research topic was developed, and the scale developed in the second stage was applied. The research sample was determined using a convenience sampling method. In the first stage, the draft scale was applied to 468 teachers, and exploratory and confirmatory factor analyses were conducted to ensure construct validity. Cronbach's alpha reliability coefficients of the scale were calculated as .90 for the overall scale, .89 for the avoidance sub- dimension, and .87 for the acceptance sub-dimension. As a result of the analyses, a 5-point Likert- type scale with 14 items and 2 sub-dimensions was developed to determine teacher attitudes towards artificial intelligence technology. It was concluded that the scale was a valid and reliable. The developed scale was applied to 243 primary school teachers, and data were collected. Parametric tests were used in the description of the collected data since they were close to normal distribution. At the end of the description process, it was seen that the attitude scores of the primary school teachers towards artificial intelligence were more positive than the average in the overall scale and in the sub-dimensions, and that there was a significant difference in the acceptance sub-dimension in terms of gender, age, and Internet usage time variables. It is recommended that the developed scale be applied in different sample groups and compared with different variables.