Akademik Veri Yönetim Sistemi
1. Uluslararası Hemşirelikte Palyatif Bakım Kongresi 2022, Malatya, Türkiye, 6 - 08 Ekim 2022, ss.187-188, (Özet Bildiri)
Giriş ve Amaç: Covid-19 pandemisinde; uzun süreli izolasyon, enfekte olma korkusu, ölüm korkusu, belirsizlik ve ekonomik değişimler gibi psikososyal stresörler kronik hastalığı olan bireylerin uyku kalitesini etkilemiştir. Çalışmanın amacı: Covid-19’un kronik hastalıklı bireylerin uyku kalitesine etkisini incelemektir. Yöntem: Çalışma sistematik derleme ve meta analiz niteliğindedir, çalışmanın protokolünün oluşturulması ve yazımında PRISMA’dan yararlanılmıştır. Taramalar 12.08.2022-31.08.2022 tarihlerinde PubMed, Ulusal Tez Merkezi, DergiPark, Web of Science, EBSCOhost, TürkMedline arama motorlarından yapılmıştır. Taramalarda ‘covid-19, coronavirusdisease, sars-cov-2, chronicdisease, chroniccondition, chronicill, sleephabit, sleep, sleepquality’ kullanılmıştır. Çalışmaya 01.01.2018-12.08.2022 tarihlerinde Türkiye’de yapılmış araştırmalar dâhil edilmiştir. Verilerin meta-analizinde Review Manager 5.4.1 kullanılmıştır. Bulgular: Taramalarda 503 veriye ulaşılmıştır. Dâhil edilme kriterlerine uyan 12 kesitsel araştırmanın toplam örneklem hacmi 5175’dir. Yetişkinlerde uyku kalitesini/problemini ölçen yedi araştırmanın birleştirilmiş sonuçlarında; kronik hastalığı olanların uyku kalitesinin istatistiksel olarak anlamlı şekilde daha kötü olduğu saptanmıştır (SMD:0.30, Z=5.81, p<0.00001). Çocuklarda uyku kalitesini/problemini ölçen iki araştırmanın birleştirilmiş sonuçlarında; kronik hastalığı olanların uyku kalitesinin olmayanlarla benzer olduğu saptanmıştır (SMD:0.49, Z=0.85, p=0.39). Çalışmaya dâhil edilen bir araşmanın uyku sorunu yaşama kategorik verilerinin meta-analiz sonuçlarında; kronik hastalığı olmayanların daha fazla uyku sorunu yaşadığı, fakat bu sonucun istatistiksel olarak anlamsız olduğu bulunmuştur (OR: 0.59, 95%:0.28-1.24, Z=1.39, p=0.17). Çalışmaya dâhil edilen iki araştırmanın kötü uyku kalitesi kategorik verilerinin meta-analiz sonuçlarında; kronik hastalığı olanların uyku kalitesinin 1.60 kat daha kötü olduğu ve bu farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu saptanmıştır (OR: 1.60, 95%:0.18-2.17, Z=3.01, p=0.003). Sonuç ve Öneriler: Dâhil edilen çalışmalarda Covid'unkronik hastalığı olanların uyku kalitesini olumsuz etkilediği gösterilmiştir. Hemşireler kronik hastalıklı bireylere psikososyal destek vermelidir ve bireylerin uyku kalitesini artırmaya yönelik çalışmalar planlamalıdır. Anahtar Kelimeler: Kronik Hastalık, Covid-19, Uyku Kalitesi, Hemşirelik