Arap Romanının Doğuşunda Kurucu Bir Metin: Zeyneb’in Edebî Değeri ve Tarihsel Bağlamı
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, cilt.27, sa.2, ss.467-483, 2026 (TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 27 Sayı: 2
- Basım Tarihi: 2026
- Doi Numarası: 10.17494/ogusbd.1846545
- Dergi Adı: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi
- Derginin Tarandığı İndeksler: TR DİZİN (ULAKBİM)
- Sayfa Sayıları: ss.467-483
- İnönü Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Zayneb, Muhammed Hüseyin Heykel tarafından kaleme alınmış olup Arap edebiyatında Batı tarzı modern roman anlayışının erken ve öncü örneklerinden biri kabul edilir. Roman, bireyin özgürlük arayışı ile toplumsal normlar arasındaki gerilimi merkeze alır. Başkarakter Zeyneb’in ailesinin baskısı nedeniyle sevdiği kişiyle evlenememesi, bireysel arzuların geleneksel toplumsal yapıya feda edilmesini simgeler. Eserde Osmanlı sonrası Mısır’ın kırsal yaşamı, modernleşme süreci ve geleneklerle yaşanan çatışma gerçekçi bir üslupla yansıtılır. Bu çalışmanın amacı romanı tematik ve sosyo-kültürel bağlamda incelemektir. Yöntem olarak metin merkezli edebî çözümleme ve tarihsel bağlam değerlendirmesi benimsenmiştir.
Zaynab, written by Muhammad Husayn Haykal, is considered one of the early and pioneering examples of the Western-style modern novel in Arabic literature. The novel centers on the tension between individual freedom and social norms. Zaynab’s inability to marry the man she loves due to family pressure symbolizes the sacrifice of individual desires to traditional social structures. The work realistically depicts rural life in post-Ottoman Egypt, the process of modernization, and the conflict with traditional values. The aim of this study is to examine the novel within its thematic and socio-cultural context. The method adopted is a text-centered literary analysis supported by historical contextualization.