AHMED YESEVÎ’NİN TASAVVUFÎ PERSPEKTİFİNDE İNSAN, AŞK VE TANRI İLİŞKİSİ
Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi, sa.1, ss.1-18, 2026 (Scopus)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Basım Tarihi: 2026
- Doi Numarası: 10.60163/tkhcbva.1792376
- Dergi Adı: Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi
- Derginin Tarandığı İndeksler: Scopus
- Sayfa Sayıları: ss.1-18
- İnönü Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Bu çalışma, Ahmed Yesevî’nin tasavvuf merkezli düşüncesini Divân-ı Hikmet’in metinsel verilerine dayanarak insan, aşk ve Tanrı kavramları etrafında incelemektedir. Araştırma, Divân-ı Hikmet’te yer alan ifadeler ışığında insanın Tanrı’ya yönelişinde aşkın üstlendiği kurucu rolü analiz etmeyi ve Yesevî’nin bu kavramlar doğrultusunda geliştirdiği insan anlayışını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışma, tarihsel bağlamı göz ardı etmeksizin hermenötik ve metin merkezli bir çözümleme yaklaşımına dayanmaktadır. Bulgular, Yesevî öğretisinin yalnızca mistik bir deneyimi değil; bilgi, eylem ve ahlâkı ilâhî aşk etrafında bütünleştiren özgün bir antropolojik model sunduğunu göstermektedir. Yesevî’nin tevhid merkezli Tanrı tasavvuru, insanı yaratılmışlık bilinci ve dönüşme kapasitesiyle değer kazanan bir varlık olarak temellendirir. Bu potansiyelin açığa çıkması, nefs terbiyesi, hizmet ahlâkı ve aşk yoluyla Hakikat’e yöneliş süreçleriyle mümkündür. Sonuç olarak çalışma, Yesevî düşüncesinde ilâhî aşkın varlık, bilgi ve eylemi bütünleştiren kurucu bir ilke olduğunu ortaya koymakta ve insanaşk- Tanrı ilişkisine Divân-ı Hikmet temelli analitik bir yorum sunmaktadır.