Literatürde, Adam Smith’in Milletler Zenginliği eseri üzerinden laissez faire tarzında bir liberal sistem savunusu yaptığı iddia edilmiştir. Bu iddiayı savunanlara göre Smith, serbest piyasa düşüncesinin mutlak anlamda savunucusu ve sıkı takipçisi olduğu için klasik liberalizmin minimal ya da gece bekçisi devlet anlayışından yana tavır takınmıştır. Buna göre de Smith’in kapitalist sistemin kurucusu ve teorik savunucusu olduğu yargısına varılmıştır. Bu makalede literatürdeki genel kabulün aksine Smith’in laissez faire tarzındaki bir liberal sistem savunusu yapmadığı, mutlak anlamda serbest piyasa fikrinden uzak olduğu iddia edilmiştir. Bu iddia, Smith’in Milletler Zenginliği eserinin yanında Ahlaki Duygular Kuramı ve Hukuk Üzerine adlı eserleri üzerinden temellendirilmiştir. Bu eserler bütüncül bir yaklaşımla değerlendirildiğinde Smith’in iktisadi anlamda tipik bir laissez faireci olmadığı ve de politik anlamda da klasik liberalizmin minimal ya da gece bekçisi devlet anlayışından uzak olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca Smith, mutluluğu sahip olunan maddi şeylerle ölçmediğinden genel kabulün aksine onun kapitalist sistemin kurucusu ve teorik savunucusu olduğu iddiasının yanlışlığı tartışılmıştır. Tüm bu tartışmalardan hareketle Smith ekonomik gelişmeye (iş bölümüne) paralel olarak toplumsal sınıflar arasında çıkabilecek sorunlara kayıtsız olmadığı için onun ekonomik anlamda sınırsız bir büyüme teorisi geliştirmekten de uzak olduğu sonucuna varılmıştır.
It has been claimed in the literature that Adam Smith defended a laissez faire style liberal system through his work The Wealth of Nations. According to those who defend this claim, Smith took a stance in favor of the minimal or night-watchman state concept of classical liberalism because he was an absolute advocate and a strict follower of the free market idea. Accordingly, it has been concluded that Smith was the founder and theoretical advocate of the capitalist system. In this article, it has been claimed that, contrary to the general acceptance in the literature, Smith did not defend a laissez faire style liberal system and that he was far from the idea of a free market in an absolute sense. This claim is based on Smith’s works The Theory of Moral Sentiments and On Law, as well as The Wealth of Nations. When these works are evaluated with a holistic approach, it has been concluded that Smith was not a typical laissez fairer in the economic sense and that he was far from the minimal or night- watchman state concept of classical liberalism in the political sense. In addition, since Smith did not measure happiness with material possessions, contrary to the general acceptance, the claim that he was the founder and theoretical defender of the capitalist system was discussed as false. Based on all these discussions, it was concluded that Smith was far from developing a theory of unlimited growth in the economic sense, as he was not indifferent to the problems that could arise between social classes in parallel with economic development (division of labor).
