Akademik Veri Yönetim Sistemi
26. Ulusal 8.Uluslararası Halk Sağlığı Kongresi, Ankara, Türkiye, 5 - 07 Aralık 2024, ss.183, (Özet Bildiri)
Giriş-Amaç
6 Şubat 2023 tarihinde meydana gelen Kahramanmaraş depremleri nedeniyle Malatya’da 5651 yapıya yıkık, 1841 yapıya acil yıkılacak, 36369 yapıya da ağır hasarlı kararı verilmiştir. Bu kapsamda Ocak 2024’e kadar toplam 27979 yapının yıkım ve enkaz kaldırma işlemleri gerçekleştirilmiştir. Mevcut yapılarda özellikle 2010 yılı öncesinde asbest kullanımının yasak olmadığı ve tercih edilen bir yapı maddesi olduğu düşünüldüğünde asbest liflerinin yıkım neticesinde havaya salınması beklenmektedir. WHO 1998 yılında genel toplum için standart olarak solunan havadaki lif konsantrasyonunu sınır değerini 5×10-5 PCM (0.00005) f/ml belirlemiştir. Ayrıca yapılan yıkımların uygun şekilde yapılmamasıyla havaya önemli oranda diğer tozlar da salınmaktadır. Bu çalışmada Malatya ilinde deprem sonrasında solunabilir havadaki asbest ve toz konsantrasyonunun incelenmesi amaçlanmıştır.
Gereç-Yöntem
Tanımlayıcı tipte olan bu çalışma 9-10 Mayıs 2024 tarihlerinde Malatya İl merkezinde yapılmıştır. Ölçüm için yıkım alanlarının olduğu 4 nokta, bina enkazlarının döküldüğü 1 nokta ve yıkımın olmadığı bölgeden 1 nokta belirlenerek bu alanlardan solunabilir havada asbest ve toz ölçümü yapılmıştır. Lifsi toz ölçümlerinde Faz Kontrast Mikroskobu ile HSG 248 ölçüm metodu kullanılmıştır. Asbest liflerinin analizinde Taramalı Elektron Mikroskobu ile Enerji Dağılım X-Işını Mikro Analizi kullanılmıştır. Havadaki toplam toz ve solunabilir toz ölçümü gravimetrik metot ile MDHS 14/3 ölçüm metoduna göre yapılmıştır. Ölçümler Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na bağlı İş Sağlığı ve Güvenliği Araştırma ve Geliştirme Enstitüsü (İSGÜM) tarafından yetkilendirilen laboratuvardan doğrudan hizmet alımı şeklinde gerçekleştirilmiştir. Bu çalışma İnönü Üniversitesi Bilimsel Araştırmalar ve Proje birimi tarafından desteklenmiştir (TSA-2024-3352).
Bulgular
Enkaz döküm alanında saptanan lifsi toz konsantrasyonu 0.012 lif/cm3, aktif bina yıkım alanlarında 0.0040.01 lif/cm3 aralığında, bina yıkımının olmadığı bölgede ise 0.001 lif/cm3 olarak ölçülmüştür. Ancak lifsi tozun içeriğinde asbest lifleri saptanmamıştır. Toplam toz konsantrasyonu enkaz döküm alanında 1.11 mg/ m3, aktif bina yıkım alanlarında 0.65-0.82 mg/m3 aralığında, bina yıkımının olmadığı alanda ise 0.49 mg/m3 saptanmıştır. Solunabilir toz konsantrasyonu enkaz döküm alanında 0.85 mg/m3, aktif bina yıkım alanlarında 0.46-0.70 mg/m3, bina yıkımının olmadığı bölgede ise 0.16 mg/m3’tür.
Sonuç ve Öneriler
Yapılan ölçümlerde enkaz döküm ve aktif yıkım alanlarında lifsi toz konsantrasyonları yüksektir. Bu ölçümlerde lifsi toz konsantrasyonu yüksek olmasına rağmen bu liflerin içeriğinde asbest lifleri yoktur. Bina yıkımı esnasında ve sonrasında havaya salınan lifsi toz ve diğer tozlar nedeniyle toplumda riski azaltmak için yeterli su ile ıslak çalışma, tozun ortama dağılmasını önlemek için negatif basınçlı sistemler gibi uygulamalar etkin bir şekilde yapılmalıdır. Ayrıca yıkım alanlarına yakın bölgelerde bireylere dış ortam aktiviteleri esnasında maske kullanımı önerilebilir.
Anahtar Kelimeler: Asbest, lifsi toz, toplam toz, solunabilir toz
Introduction and Objective
Due to the Kahramanmaraş earthquakes on February 6, 2023, 5,651 structures in Malatya were designated as collapsed, 1,841 as needing urgent demolition, and 36,369 as heavily damaged. In this context, demolition and debris removal operations for a total of 27,979 structures were carried out until January 2024. Considering that the use of asbestos was not banned prior to 2010 and was a preferred building material in existing structures, asbestos fibers are expected to be released into the air as a result of demolition. In 1998, the WHO determined the standard limit value for airborne fiber concentration for the general public as 5×10⁻⁵ PCM (0.00005) f/ml. Additionally, significant amounts of other dusts are released into the air when demolitions are not performed properly. This study aimed to investigate the concentration of asbestos and dust in the respirable air in Malatya province after the earthquake.
Material and Methods
This descriptive study was conducted in Malatya city center on May 9–10, 2024. For measurement, 4 points with active demolition sites, 1 point where building debris was dumped (storage site), and 1 point in an area without demolition were determined, and asbestos and dust measurements were performed in the respirable air from these areas. The HSG 248 measurement method with Phase Contrast Microscopy (PCM) was used for fibrous dust measurements. Scanning Electron Microscopy with Energy Dispersive X-Ray Microanalysis (SEM/EDXA) was used for the analysis of asbestos fibers. Total airborne dust and respirable dust measurements were performed using the gravimetric method according to the MDHS 14/3 measurement method. Measurements were carried out through direct service procurement from a laboratory authorized by the Occupational Health and Safety Research and Development Institute (ISGUM), affiliated with the Ministry of Labor and Social Security. This study was supported by the Inonu University Scientific Research Projects Unit (TSA-2024-3352).
Results
The fibrous dust concentration was measured as 0.012 fibers/cm³ in the debris dumping area, in the range of 0.004–0.01 fibers/cm³ in active building demolition areas, and 0.001 fibers/cm³ in the area without building demolition. However, asbestos fibers were not detected in the content of the fibrous dust. Total dust concentration was found to be 1.11 mg/m³ in the debris dumping area, in the range of 0.65–0.82 mg/m³ in active building demolition areas, and 0.49 mg/m³ in the area without building demolition. Respirable dust concentration was 0.85 mg/m³ in the debris dumping area, 0.46–0.70 mg/m³ in active building demolition areas, and 0.16 mg/m³ in the area without building demolition.
Conclusion and Recommendations
In the measurements performed, fibrous dust concentrations were high in the debris dumping and active demolition areas. Although the fibrous dust concentration was high in these measurements, there were no asbestos fibers in the content of these fibers. To reduce the risk to the community due to fibrous dust and other dusts released into the air during and after building demolition, practices such as wet working with sufficient water and negative pressure systems to prevent dust from spreading to the environment should be effectively implemented. Additionally, the use of masks can be recommended to individuals in regions close to demolition areas during outdoor activities.
Keywords: Asbestos, fibrous dust, total dust, respirable dust