Makâsıd ve Maslahat Merkezli Bir Okuma: Necmettin Erbakan Örneği


Creative Commons License

BEKİROĞLU H.

Journal of Turkish Studies, cilt.12, ss.29-50, 2017 (Diğer Kurumların Hakemli Dergileri)

  • Cilt numarası: 12 Konu: 8
  • Basım Tarihi: 2017
  • Doi Numarası: 10.7827/turkishstudies.11646
  • Dergi Adı: Journal of Turkish Studies
  • Sayfa Sayıları: ss.29-50

Özet

Makâsıd ve Maslahat Merkezli Bir Okuma: Necmettin Erbakan Örneği 
İslam Hukuk Tarihinde, Şâtıbî’den sonra İslam hukukçularının büyük ölçüde Makâsıdu’ş- şeriâ teorisini uyguladıkları söylenebilir. Makâsıdu’ş-şeriâ naslarda yer alan dinî ve amelî hükümlerin gayeleri anlamına gelmektedir. Buna göre şâri, şer‘î hükümlerin bütününde veya büyük çoğunluğunda çeşitli mâna ve hikmetleri göz önünde bulundurmaktadır. İslam yasaları, bireyin faydasına olacak çeşitli hikmetler, gayeler ve sebepler barındırmaktadır. Bu yönüyle İslam hukukunda hükümlerin illetleri tesbit edilmeye (ta’lîl) çalışılmıştır. Böylece karşılaşılan yeni fıkhî meselelerin çözümünde ta‘lîl yöntemi uygulana gelmiştir. Bu uygulama kıyas olarak şekillenmiştir. Günümüze ulaşmış ilk usul eseri olan İmam Şâfiî’nin er-Risâle’sinden itibaren yazılan usul kitaplarının büyük çoğunluğunda ta‘lîl düşüncesinin açık bir göstergesi olan kıyas, bir hüküm çıkarma metodu olarak yerini almıştır. Böylece her dönemde kıyas/ta’lîl yöntemi uygulanmıştır. Makâsıd teorisine göre şâri tüm insanlar için her hangi bir sınıfsal ayrıma gitmeden beş ana maksadı/ilkeyi/maslahatı gözetmiştir. Dolayısıyla çıkarılacak hükümlerin de bu beş maksadı ihlal etmemesi gerekir. Kur’an’da yer alan hükümlerde de bu esaslar görülmektedir. İslam yasaları bireyin korunması gereken haklarını zarûriyyât, tahsiniyyât ve haciyyât olarak üç sınıfta değerlendirmektedir. Zarûriyyât, en üst düzeydeki yararları, yani toplumun varlığı ve dirlik düzenliği için vazgeçilmez temel hak ve değerleri ifade eder. Bunlar hayat (can), nesil (nesep, ırz), akıl, mal ve dinin korunması olup literatürde “zarûriyyât-ı hamse, makasıd-ı hamse, külliyyât-ı hams” gibi adlarla anılır. Bir devlet adamı olan Prof. Dr. Necmettin Erbakan’ın yasama ve hukuk sisteminde bu beş esasa vurgu yaptığı ve uygulamalarında bu esaslara riayet ettiği anlaşılmaktadır. Bu çalışmada Erbakan’ın makâsıd anlayışı ele alınmaya çalışılacaktır. 

Anahtar Kelimeler
Tefsir, Makâsıd, Maslahat, Milli Görüş. 

A Reading Based On Purposes: Example of Necmettin Erbakan 
It might be said that Şatıbi’s theory “Makâsıdu’sŞeria” mostly has been applied by scholars of Islamic Law. The meaning of “Makâsıdu’sŞeria” is purposes that are taking part in the rules that has to be obeyed that are religious and practical provisions. Accordingly Şâri has to take into account the different meanings and aphorisms in the complete or most of the Islamic provisions. Islamic provisions are containing some purposes and aphorisms that are helpful for the i 

Keywords
Interpretation, Makâsıdu’sŞeria, Purpose, the reason why something is for the good, İslamic View