Hareketli grafikte kinetik tipografinin çok modlu kullanımı: Hareketli sinema afişleri uygulaması


Öğr. Gör. UĞUR ARTUT

Tez Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İnönü Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Grafik Tasarım, Türkiye

Tez Danışmanı: Doç. Dr. Sevtap Kanat

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Görsel iletişimin önemini keşfeden ilkel insandan günümüze yazı, her zaman önemli bir konuma sahip olmuştur. Modern matbaanın gelişimi, seri üretilebilir yazının yanı sıra tipografi kavramını da matbaa tekniği olarak ortaya çıkarmıştır. Tipografi terimi, ortaya çıktığı dönemdeki anlamından günümüz dijital çağına kadar hem teknik hem de kavramsal boyutta sürekli olarak güncellenmiştir. Modern sanat akımlarıyla birlikte gelişen tipografi arayışları, bu terimi bir baskı tekniğinin ötesine taşımış ve yazıyla ilgili tüm sanatsal etkinlikleri kapsayan geniş bir disiplin haline getirmiştir. Çok modlu görsel iletişim unsurları ise mesaj-bilginin sadece yazınsal olarak değil, görsel, işitsel, hareketsel ve uzamsal kanalların birlikteliği ve bu birlikteliğin anlam yaratma sürecine etkisi ile ilgilenir. Çalışma bu bağlamda ikinci bölümde; hareketin bir ifade biçimine dönüşünü, sinema ve grafik tasarımın birlikteliği ile doğan hareketli grafik disiplinini incelemiştir. Üçüncü bölümde; çok-modluluk (multimodalite) kavramını ve semiyotik ile ilgili tanımlamaları yapmıştır. Dördüncü bölümde; tipografi teriminin günümüz konumuna gelişinde çok-modlu yapıların etkisini tipografi bağlamında örnekler ile incelemiştir. Araştırma boyunca nitel araştırma yöntemi kullanılmış ve elde edilen bilgiler betimlenmiştir. Uygulama bölümünde ise Türkiye sinemasından seçilen; Yol (1982), Yılanların Öcü (1962), Sen Aydınlatırsın Geceyi (2013), Arabesk (1988), Gemide (1998), Kosmos (2009) filmleri için hareketli afiş tasarlanmıştır. Bu afişler görsel, yazı, hareket ve artırılmış gerçeklik (uzamsal olarak) şeklinde birden fazla modu içererek; film ve anlatısını bu modlar yoluyla aktarmayı amaçlar. Bu bağlamda araştırma, dijital çağda tipografi ve hareketli afiş alanı için “anlam ve ötesi” hakkında farklı bir perspektif sunmaktadır.