Elektrikli araçlarda menzil artışına yönelik yapay zekâ tabanlı sürdürülebilir ulaşım modelinin geliştirilmesi, optimizasyonu ve analizi
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İnönü Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tez Danışmanı: Doç. Dr. Teoman Karadağ
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Desteklendiği Program: Diğer
Özet:
Tez çalışmasında, elektrikli araçlarda menzil uzatmak için gerçek zamanlı büyük veriler kullanarak elektrikli aracın kritik parametreleri, yol parametreleri ve coğrafi parametreleri de dahil ederek yeni bir enerji tüketim tahmin modeli geliştirilmiştir. Bu model ile elektrikli araç dönüşümü yapılacak olan rotalarda, elektrikli aracın enerji tüketim tahmini, kullanılacak olan aracın motor tipi ve güç seçimi, rotaya göre batarya kapasitesi seçimi yapılmıştır. Çalışma boyunca büyük veriler kullanılarak enerji tüketim tahmin modelleri elde edilmiştir. Bu modeller oluşturulurken aracın ve rotanın kritik parametreleri arasında yer alan hız, ağırlık, eğim, dış ortam sıcaklığı, elektriksel ve mekaniksel arıza, ivmelenme ile faydalı frenleme gücü kullanılmıştır. Tez çalışması altı adımda ele alınmıştır. İlk adımda literatür taraması yapılmış ve ikinci adımda ise Trambüs’lerin kara kutusunda 1 milyar satır veri toplanmıştır. Üçüncü adımda, BAP doktora tez projesi kapsamında yeni bir kara kutu alınıp araca yerleştirilerek veriler alınmış, eski ve yeni veriler arasında incelemeler yapılmıştır. Dördüncü adımda, Lineer Regresyon yöntemi ile MTECM enerji tüketim tahmin modeli elde edilmiştir. Beşinci adımda GPR kullanılarak GMTECM elde edilmiştir. Son adımda ise SHO-EBECM enerji tüketim tahmin modeli SeaHorse optimizasyon tekniği ile oluşturulmuştur. Modeller, Malatya’da halihazırda otobüs işletmesi yapılan en yoğun rotalara uygulanmış ve işletmenin içten yanmalı araçlar yerine elektrikli araç dönüşümü yapıldığı taktirde rotalar için olası enerji tüketim değerleri hesaplanmıştır. Geliştirilen tüm tahmin modelleri, literatürde yer alan diğer tüketim modelleri ile hata oranı açısından karşılaştırmalı olarak olarak değerlendirilmiş sunulmuştur.