Bulgaristan Şumnu (Shumen) ili Türk ağzı
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İnönü Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı (Dr), Türkiye
Tez Danışmanı: Muhittin Çelik
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
BAŞOĞLU, Ali Selami. Bulgaristan Şumnu (Shumen) İli Türk Ağzı, Doktora
Tezi, Malatya, 2022.
Bulgaristan Şumnu ili ağzı, Şumnu ili sınırları dahilinde sadece Türk
nüfusunun yaşadığı ve çoğunluğunu Türklerin oluşturduğu kırk yedi köydeki
seksen iki kişiden elde edilen ses kayıtlarının ses ve şekil bilgisi bakımından
incelenmesiyle oluşturulmuştur.
Bu çalışmanın
ses ve şekil bilgisi bölümleri, ses kayıtlarının transkripsiyon işaretleriyle yazıya
dökümünden oluşmuş, metinlerden seçilen örneklerden hareketle yazılmıştır.
İnceleme bölümünde eş ve art zamanlı bir yöntem izlenmiştir. Şumnu ili Türk
ağzında kelimelerin Türkiye Türkçesi yazı diline göre ses bilgisi bakımından
değişikliğe uğramış ve bu değişmelere bağlı olarak kelimelerin eş zamanlı
birçok kullanımı ortaya çıkmıştır. Bunlardan dolayı bu kelimelerin; Şumnu ili ağzındaki anlamları verilmek suretiyle
metnin daha iyi anlaşılmasını sağlamak, bu yöre ağzındaki söz varlığını tespit
amacıyla sözlük oluşturulmuştur.
Şumnu ili Türk ağzı, Gyula Nemeth’in Balkan Türk ağızları
sınıflandırmasına göre Doğu Rumeli ağızları grubu içerisinde yer almaktadır.
Bununla birlikte tarihi süreçte farklı Türk kitlelerinin etkileşimleri
sonucunda - Şumnu ili Türk ağzında, ses ve şekil bilgisi incelemeleri
neticesinde - iç içe geçmiş ağız yapılarının varlığından da ayrıca söz
edilebilir.
Anahtar Kelimeler: Türkiye Türkçesi,
Rumeli Ağzı, Bulgaristan Türk Ağzı,
Şumnu İli Türk Ağzı