Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ege Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği, Türkiye
Tez Danışmanı: Dr. Öğr. Üyesi Duygu Güleç Şatır
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Amaç: Araştırmanın amacı 21-65 yaş arası kadınlarda Covid-19 korkusunun sağlık arama davranışları ve pap smear yaptırmaya etkisini belirlemektir. Gereç ve Yöntem: Kesitsel ve tanımlayıcı tipteki araştırma Haziran- Eylül 2021 tarihleri arasında web ortamında online olarak yürütülmüştür. Veri toplama amacıyla Tanıtıcı Bilgi Formu, Kovid-19 Korkusu Ölçeği ve Sağlık Arama Davranışı Ölçeği kullanılmıştır. Veri toplama formları Google Formlar üzerinden online oluşturularak Facebook, Instagram ve Whatsapp üzerinden kadınlara iletilmiştir. Araştırmanın örneklemini 21-65 yaş arası, geçmişte ya da halen cinsel yönden aktif, Türkçe okuyan ve anlayan, internet erişimi olan ve araştırmaya katılmaya gönüllü 396 kadın oluşturmuştur. Verilerin değerlendirilmesinde sayı, yüzde, ortalama, standart sapma, "Bağımsız Örneklem t testi", "Tek yönlü varyans analizi", "Post- Hoc Bonferroni testi" "Ki kare testi" uygulanmış olup oluşturulmuş modeller sonucunda basit ve lojistik regresyon analizi gerçekleştirilmiştir. Bulgular: Araştırmada yer alan kadınların yaş ortalaması 37.03±9.01 yıl olup %58,8'i üniversite ve üzeri eğitime sahip, %92.2'si evli ve %51.3'ü herhangi bir işte çalışmamaktadır. Kadınların Kovid-19 Korkusu Ölçeği puan ortalaması 18.53 ±6.28, Sağlık Arama Davranışı Ölçeği puan ortalaması 3.21±0.77 olarak saptanmıştır. Pandemi döneminde kadınların sadece %11.1'inin pap smear yaptırdığı, yaptırmayanların %8.0'inin Covid-19 korkusu nedeniyle yaptırmadığı saptanmıştır. Pandemi döneminde pap smear testi yaptırma ile kadınların yaşadıkları bölge, jinekolojik hastalık varlığı, düzenli jinekolojik muayene, pandemi döneminde jinekolojik sorun yaşama ve daha önce pap smear testi yaptırma değişkenleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır. Sağlık Arama Davranışı ise yaş, eğitim, çalışma, sosyal güvence, gebelik yaşama ve pandemi döneminde jinekolojik muayene olma durumlarına göre istatistiksel olarak farklılık göstermiştir. Regresyon analizinde Covid-19 korkusunun online sağlık arama davranışı (t=7.915, p<0.05), profesyonel sağlık arama davranışı (t=4.503, p<0.05), geleneksel sağlık arama davranışı (t=6.037, p<0.05) ve genel sağlık arama davranışı üzerinde (t=8.390, p<0.05) anlamlı ve pozitif yönde bir etkisinin olduğu saptanmıştır. Kovid-19 Korkusunun pap smear yaptırma üzerinde regresyon analizi sonucu istatistiksel olarak etkili olmadığı (p>0.05) saptanmıştır. Sonuç: Covid-19 döneminde düzenli jinekolojik muayeneye gitmeme, jinekolojik sorun yaşandığında doktora gitmeme ve pap smear testi yaptırmama nedenleri arasında Covid-19 korkusu bulunmaktadır. Kadınların Covid-19 korkusunun sağlık arama davranışı üzerinde anlamlı etkisinin olduğu ancak pap smear testi yaptırma üzerine anlamlı etkisinin olmadığı bulunmuştur. Pandemi döneminde kadınların Covid-19 korkusu nedeni ile sağlık arama davranışlarının ve pap smear yaptırma durumları değerlendirilmeli ve gerekli danışmanlık hizmetleri sağlanmalıdır. Anahtar Kelimeler: Covid-19; korku; sağlık arama davranışı; pap smear