Kentsel ve Kırsal Mekanlarda İsraf Olgusu Üzerine Nitel Bir Araştırma
Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyoloji A.B.D., Türkiye
Tez Danışmanı: Prof. Dr. Tuğça Poyraz
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Küreselleşmeyle birlikte tüketim anlayışı, ihtiyaçların karşılanması anlamı dışına çıkarak aşırı tüketimi ve beraberinde israf olgusunu doğurmuş, beşerî ve doğal kaynakları tüketmeye, sosyal ve ekonomik anlamda hem bireysel hem de toplumsal açıdan bazı problemlere yol açmıştır. Böylelikle başta gıda olmak üzere; giyim, dijital, enerji ve su gibi israf türleri günümüzde çeşitlenerek artmıştır. Nitekim israf hem kırsal hem de kentsel mekanlar için önemli bir gelecek sorunu haline gelmiştir. Bu kapsamda araştırma, israf olgusunun kentsel ve kırsal mekanlardaki durumunu anlamak ve karşılaştırabilmek adına; "gıda, enerji ve su, giyim, dijital (e-israf)" israf türlerinin iki mekânda nasıl anlamlandırıldığını ve nasıl gerçekleştiğini araştırmayı kendisine konu etmiştir. Ayrıca israfın önlenebilmesi adına kentsel ve kırsal mekanlardaki bireylerin tasarruf ve birikim davranışlarını nasıl gerçekleştirdikleri, geri dönüşüm konusunda bireylerin ne düşündükleri, hangi davranışlar ve faaliyetlerde bulundukları onların deneyimlerinden anlaşılmaya çalışılmıştır. Araştırma Ankara'da Çankaya ilçesi ve Kastamonu'da Seydiler ilçesine bağlı Emreler Köyü ve Demirciözü Mahallesine bağlı Terzi ve Hatip Köyleri olarak belirlenen kentsel ve kırsal mekanlarda gerçekleştirilmiştir. Kentsel mekân olarak Ankara'nın Çankaya ilçesinin tercih edilmesinde büyükşehir olmasının yanı sıra, nüfusu fazla ve kentsel ilişkilerin daha yoğun gerçekleştiği mekân olması etkili olurken, Terzi Köyü, Hatip Köyü ve Emreler Köyü'nün seçilmesinde ise tarım ve hayvancılık faaliyetlerinin yürütüldüğü ve kırsal ilişkilerin yoğun gözlemlendiği bir yer olması etkili olmuştur. Bu kapsamda yorumsamacı paradigma ile nitel araştırma yöntemine dayalı fenomenolojik araştırma deseninin kullanıldığı çalışmada kentte 16 ve kırsalda 14 katılımcı olmak üzere toplamda 30 kişi ile derinlemesine görüşmelere ek olarak katılımlı gözlemler yapılmıştır. Araştırmanın sonucunda, kentsel ve kırsal mekanların kendine has özelliklerine bağlı olarak bireylerin israfa ve çeşitlerine yönelik bakış açıları, uygulamaları, aldıkları önlemlere ilişkin tasarruf, birikim ve geri dönüşüm faaliyetlerini anlamaya yönelik sonuçlara ulaşılmıştır.