Süleyman Nesib (Süleyman Paşazade Sami Bey) Hayatı Edebi Kişiliği Şiirleri

Tez Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Fırat Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili Ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tez Danışmanı: Kavaz, İbrahim

Tezin Onay Tarihi: 1999

Tezin Dili: Türkçe

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

1866 yılında İstanbul’da doğan Süleyman Nesib, dünyaya gözlerini yumacağı 1917 yılına kadar Türk sanat ve düşünce birikimleri ile verimlerine önemli katkılarda bulunarak yaşamıştır. Bu Türk büyüğü hakkında bilgi veren kaynaklar birbirinin kopyası niteliğinde olup yüzeysel tanıtımdan öteye bilgileri içermemektedir. Süleyman Nesib’in Türk sanat ve düşünce dünyası içerisinde doldurduğu yer ile kaynakların kendisine ayırdığı yer ve verdiği önem arasındaki orantısızlık bizi bu çalışmayı yapmaya, bu ismi incelemeye yöneltti. Ayrıntılı ve kapsamlı bir çalışmaya başlamamızın temel nedeni ve görünür amacı budur.

Çalışmamızdaki ana kaynağımız (Süleyman Paşazâde Sami Bey, Külliyât-ı Asâr ve İhtisâsât, Evkâf-ı İslâmiye Matbaası, İstanbul 1336-1334-1917.) künyeli yapıt olmuştur. Bu çalışmada Süleyman Nesib’in şiirleri, makaleleri, mektupları derli toplu ve bir sıra içerisinde verilmiş; eş-dost ve sanat çevresinin ölümü ilgisi ile yazdığı yazılar ile ölümünü izleyen günlerde basında çıkan haberler de yine bu kitaba eklenmiştir.

Çalışmaya Süleyman Nesib’in şiirlerini Türk abecesine aktararak başladık. Şiirlerdeki tematik yoğunlaşmayı ve konuları belirginleştirdikten sonra, çalışmamıza dil-üslûp ve şekil özelliklerini inceleyerek teknik bir nitelik ve bütünsellik kazandırmaya yöneldik. Bu başlıklara dönük incelemelerimizden elde ettiğimiz bulgulara, devrin ruhundan gelen yansımaları ve sanat çevresinin güncel-aktüel yorumlarını ekleyerek edebiyatçı kişiliğine ve hayatına dair başlıkları dökümledik. Şairin eser verdiği Servet-i Fünûn devri ile ilgili ve Yeni Türk edebiyatı bilim dalının temel eserlerine dönük olan bakış açımızla araştırmamızı daha bilimsel ve doyurucu boyutta ele almaya özen gösterdik.

Mülkiye Mektebi yıllarında Recaizâde Mahmut Ekrem’in etkisiyle Yeni edebiyata yönelen Süleyman Nesib’in gençlik yıllarındaki klasik şiir denemeleri Eski edebiyatın izlerini taşır. Basılı ilk şiiri 1896 tarihini taşıyan Süleyman Nesib’in sanat hayatının asıl kırılma çizgisini karşılayan tarih de 1896’dır. Bu tarihte Servet-i Fünûn’a katılan Süleyman Nesib’in sanat yaşamının profesyonellik devresi başlamış olur. Tevfik Fikret etkisini gözlemlediğimiz bu devredeki şiirleri Servet-i Fünûn ekolünün disiplini ve sanat anlayışı içinde yazılmıştır. Türk edebiyatında Sone tarzını ilk kullanan isim olan Süleyman Nesib’in kültür kaynaklarını Fransız edebiyatı, Arapça ve Farsça bilgisiyle Doğu edebiyatları ve doğal olarak da Türk edebiyatının kayıtlı 2000 yıllık tarihî verimleri zenginleştirmiş, biçimlendirmiştir. Etiğe, estetiğe, imlaya, üslûba dair yazıları, eleştirmenlik yönü olan Süleyman Nesib’in bir diğer etkinlik alanı da mesleği ile örtüşen eğitimciliğidir.

Türk sanat, edebiyat, bilim ve eğitim dünyasının bu seçkin ismi Türk Eğitim Tarihi’ne ait ilk kitapların da çevirmenidir. Süleyman Nesib şöhreti sevmeyen yaratılışı ile gölgede kalmış, gerçek değerinin ve olması gereken yerin uzağında durmayı seçmiştir. Çalışmamız söz konusu tarihsel yanılgıyı düzelterek, bu entelektüel seviyesi ve donanımı olan ismin Türk sanat ve düşünce dünyasındaki çizgilerini koyulaştırmayı ilke ve hedef edinmiştir.

Anahtar Sözcükler: Süleyman Nesib, Servet-i Fünûn, şiir, edebiyat, eğitim