1-aril-2-(3,5-dimetilpirazol-1-il)etanon türevi yeni bileşiklerin sentezleri ve sitotoksik etkilerinin araştırılması
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İnönü Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Farmasötik Kimya (Yl), Türkiye
Tez Danışmanı: Tijen Önkol
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Amaç: Etkili antikanser bileşikler geliştirmek amacıyla yoğun çalışmalar
yapılmaktadır. Klinikte antikanser ilaç olarak alkilasyon ajanları, porfirin ilaçlar,
inorganik metal kompleksleri ve azol bileşikleri kullanılmaktadır. Ancak bu ilaçların
yeterli etkiye sahip olmamaları, seçiciliklerinin az olması, yüksek sitotoksisiteye sahip
olmaları, ciddi yan etkilerinin olması ve ilaçlara karşı direnç gelişmesinden dolayı tıbbi
anlamda ihtiyaç tam olarak karşılanamamıştır. Bu tez çalışmasında arilalkil 3,5-
dimetilpirazol yapısına sahip bileşiklerin keton, alkol, oksim ve oksim eter türevlerinin
sentezlenmesi ve sitotoksik etkilerinin incelenmesi amaçlanmaktadır.
Materyal ve Metot: Bu çalışmada 8’i literatüre kayıtlı 22’si yeni 30 bileşiğin
sentezleri yapılmış ve yapıları HRMS, IR, 1H-NMR, 13C-NMR spektral veri analizleri
yardımıyla aydınlatılmıştır. Bileşiklerin A549, HCT 116, HeLa, MCF7, C6 ve SHSY5Y hücre hatlarına karşı in vitro antikanser aktiviteleri MTT ve XTT testleri ile
değerlendirilmiştir.
Bulgular: Yapılan antikanser aktivite çalışmaları sonucunda sentezlenen
bileşiklerin A549, HCT 116, HeLa, MCF7, C6 ve SH-SY5Y hücre hatlarında % canlılık
değerleri ve IC50 değerleri hesaplanmıştır. En iyi aktivitenin görüldüğü hücre hattı olan
SH-SY5Y hücre hattında SAR ve QSAR çalışmaları yapılmıştır. Regresyon analizi ile
denklemler oluşturulmuştur.
Sonuç: Bu denklemler kullanılarak 18 bileşik modellenmiştir. Bunun sonucunda
sentezi yapılmayan ancak IC50 değeri sentezlenmiş moleküllerden daha iyi bir molekül
tasarlanmıştır. Sentezlenen bileşiklere benzer bileşiklerle çalışanların teorik olarak IC50
değerleri hesaplayabilecekleri denklemler oluşturulmuştur