ÖZEL EĞİTİM VE REHABİLİTASYON MERKEZLERİNDE GÖREV YAPAN ÖĞRETMENLERİN DİŞLERİN AVÜLSİYONU HAKKINDAKİ İLK YARDIM BİLGİ DÜZEYİNİN BELİRLENMESİ

Tez Türü: Diş Hekimliğinde Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İnönü Üniversitesi, Diş Hekimliği Fakültesi, Klinik Bilimler, Türkiye

Tez Danışmanı: Zekiye Şeyma Gümüşboğa

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Özet:

Amaç: Diş avülsiyonları, çocukluk çağında acil müdahale gerektiren ciddi travmatik yaralanmalar arasında yer almakta olup; olay anında çocukların çoğunlukla öğretmenleri ve ebeveynleriyle birlikte olduğu bilinmektedir. Bu nedenle, bu bireylerin avülsiyonun acil yönetimine ilişkin ilk yardım bilgi düzeylerinin belirlenmesi önem taşımaktadır. Bu çalışmanın amacı, özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde görev yapan öğretmenlerin diş avülsiyonlarına yönelik ilk yardım bilgi düzeylerini değerlendirmektir.

Materyal ve Metot: Çalışmada, özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde görev yapan 305 gönüllü öğretmene (katılımcıların %72.8’i kadın, %27.2’si erkek) diş avülsiyonlarının ilk yardımına ilişkin çevrim içi anket uygulanmıştır. Çalışma öncesinde gerekli etik kurul onayı alınmıştır. Elde edilen verilerin istatistiksel analizinde t testi, Ki-kare testi ve ANOVA testi kullanılmıştır.

Bulgular: Katılımcıların yalnızca %4.3’ü avülse olmuş kalıcı dişi replante edeceğini belirtmiş; en sık tercih edilen saklama ortamı %69.2 ile temiz pamuk/peçete/spanç olurken, sütün ideal taşıma ortamı olduğunu bilenlerin oranı %13.1’de kalmıştır. Avülse diş deneyimi olan katılımcıların bilgi düzeyi puanları, deneyimi olmayanlara göre anlamlı düzeyde daha yüksek bulunmuştur (p<0.05). Mezun olunan bölüme göre bilgi puanları arasında anlamlı fark saptanmamış; cinsiyet, mesleki deneyim süresi ve eğitim düzeyinin bilgi puanlarını etkilemediği görülmüştür (p>0.05).

Sonuç: Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde görev yapan öğretmenlerin diş avülsiyonuna ilişkin bilgi düzeylerinin yetersiz olduğu saptanmış olup, bu alanda yapılandırılmış ve kapsamlı eğitim programlarıyla bilgi düzeylerinin artırılmasına gereksinim vardır.

Anahtar sözcükler: İlk Yardım, Bilgi Düzeyi, Diş Avülsiyonu, Rehabilitasyon Merkezleri